Schouten (58) beleefde de slotdagen van de Spelen vanuit zijn kamer in het olympisch dorp, nadat hij bij een val een hersenschudding opliep. Zijn helm brak, maar voorkwam erger. Juist toen kon hij niet naar de ijsbaan, waar zijn pupil Viktor Thorup zilver won op de mass start: de eerste Deense individuele olympische wintermedaille ooit. “Ik keek op tv met stafleden. Balend van de situatie, maar het was spannend en prachtig om te zien,” aldus de Noord-Hollander.
Door zijn fysieke toestand kon hij nauwelijks contact onderhouden, wat zijn visie bevestigt: atleten moeten zelfstandig kunnen presteren. “Ik wil mezelf overbodig maken en dat heeft Viktor laten zien.” Sofia Thorup (Prosvirnova), tevens Viktors vrouw en pupil van Schouten, nam diens coachrol over. “Mooier kan het bijna niet, dat het dan allemaal zo uitpakte.” Toch was er ook een keerzijde. “Je kunt niemand voorbereiden op het horen: ‘Je coach ligt in het ziekenhuis’, twee uur voor je olympische race, zoals bij Ellia Smeding. Dat was echt beroerd voor haar.”
Niet alleen sportief, ook organisatorisch maakte Milaan-Cortina indruk op de ervaren coach. De tijdelijke ijsbaan, midden in de olympische setting, noemt hij een schot in de roos. “Het voelde echt als Olympische Spelen: atleten zaten samen in het dorp en maakten deel uit van het geheel. Dat is essentieel.” Hij waarschuwt voor toekomstige edities waarin het stadion en de atleten buiten het olympische hart worden geplaatst: “Niemand zit te wachten op een losse World Cup-achtige wedstrijd ver weg; dat haalt de ziel uit de Spelen.”
Pleidooi richting het IOC
Misschien wel het meest uitgesproken is Schouten over de financiële positie van olympische atleten. Volgens hem is het huidige systeem niet houdbaar. “Het moet eigenlijk niet kunnen dat sporters die op de Olympische Spelen staan, daar niet voor betaald worden,” stelt hij. “Het Internationaal Olympisch Comité genereert enorme inkomsten, maar de atleten, de hoofdrolspelers, delen daar nauwelijks in mee.”
Hij pleit voor een model waarin alle olympiërs een eerlijke vergoeding ontvangen, niet alleen de absolute top. Daarbij wijst hij op initiatieven binnen andere sporten, waar prijzengeld al wordt verdeeld onder deelnemers. “Atleten investeren jaren van hun leven, vaak ten koste van studie en inkomen. Als je het hoogste podium haalt, moet daar iets tegenover staan.” Volgens Schouten ligt de sleutel bij samenwerking tussen atletenvertegenwoordigers wereldwijd. “Als zij zich verenigen, kunnen ze een vuist maken. Het is tijd voor verandering.”
Ondertussen bouwt Schouten in Canada aan zijn ploeg: Pro Team Calgary, een internationaal gezelschap met rijders uit onder meer Canada, Denemarken, de Verenigde Staten en Griekenland. De nieuwste aanwinsten in het team zijn Graeme Fish en Kai in 't Veld. Ook de onlangs gestopte Ted-Jan Bloemen is aangesloten als assistent-coach.
“De samenwerking met Ted-Jan is voor mij van grote waarde,” aldus Schouten. De voormalig olympisch kampioen zet zijn eerste stappen als coach en toont volgens de hoofdcoach een natuurlijke aanleg. “Ted-Jan deelt veel en is oprecht blij voor het succes van anderen, zelfs als dat ten koste van hemzelf gaat.” Schouten wijst op een moment met Fish, die in 2020 wereldkampioen werd op de 10 kilometer en Bloemen versloeg. “Ted-Jan stond hem aan te moedigen en na afloop op te wachten om hem te feliciteren. Oprecht blij.”
Die combinatie van ervaring en teamgerichtheid maakt hem volgens Schouten geschikt als coach. “Wij vullen elkaar perfect aan: mijn jarenlange coachervaring en zijn recente perspectief als topschaatser. Dat zorgt voor een sterke dynamiek.” Ook andere (oud-)rijders ziet Schouten die kant op groeien. “Het is mooi om die overgang van sporter naar coach te begeleiden.”
Het team is nog in ontwikkeling, maar de ambitie is helder: een professioneel sponsorteam waarin atleten betaald worden om hun sport te beoefenen. Dat is nu nog niet het geval; schaatsers of hun bond betalen voor deelname aan het programma. “Dat systeem willen we omdraaien,” legt Schouten uit. “We zoeken internationale partners die willen investeren in een team met wereldwijde uitstraling. We hebben verschillende nationaliteiten, veel zichtbaarheid en een sterk verhaal.”
Het gaat hem om meer dan alleen prestaties. “We willen winnen, maar op een manier waarbij ontwikkeling en plezier centraal staan. Als je niet elke dag voldoening haalt uit wat je doet, is dit het niet waard.” Binnen het team ligt de nadruk op persoonlijke groei, culturele uitwisseling en samenwerking. “De sfeer vorig jaar was fantastisch. Mensen uit verschillende landen die van elkaar leren, dat is enorm waardevol.”
Een ander belangrijk doel van Pro Team Calgary is het ondersteunen van schaatsers uit landen waar infrastructuur en kennis ontbreken. “In sommige landen is er geen goede coaching of geen ijsbaan. Dan kunnen wij een basis bieden, bijvoorbeeld aan rijders uit Griekenland en Denemarken.” Schouten noemt het een “lichte disruptie” van het bestaande systeem, maar wel één die samenwerking zoekt in plaats van conflict.
Naast Schoutens werk op het ijs runt hij zijn eigen coachingbedrijf: Schouten Performance Coaching International. Daarmee richt hij zich niet op atleten, maar op coaches in allerlei sporten. Het idee ontstond na het begeleiden van meerdere coaches voor het Canadese 'Own the Podium' en een burn-out 10 jaar geleden, die hem confronteerde met de kwetsbaarheid van het vak. “Coaches staan er vaak alleen voor. Er is altijd druk en altijd een probleem dat opgelost moet worden. Dan is het waardevol om een klankbord te hebben.”
Met ruim veertig jaar ervaring in verschillende landen en culturen begeleidt hij coaches in hun ontwikkeling. Thema’s als balans, leiderschap en zelfzorg staan centraal. “Coaches willen altijd meer doen, harder werken. Maar meer is niet altijd beter. Rust en reflectie zijn net zo belangrijk; iets wat coaches voor henzelf vaak vergeten, terwijl ze het hun sporters wel adviseren.” De gesprekken werken volgens hem twee kanten op. “Ik leer er zelf ook enorm van. Dat maakt het zo mooi.”
