Sara van Vliet: ‘Ik ben een kunstenaar die fietst’

Van Vliet groeide op met fietsvakanties. Toen ze ouder was, trok ze zelfstandig naar onder meer Sicilië, Venetië en Ibiza. Na de hitte van Zuid-Europa wilde ze eens de andere kant op. “Waar ga ik dan heen?, vroeg ik mezelf af. De Noordkaap leek me heel vet.” Met weinig geld op zak schreef ze zich met een zelfgemaakte video en een plan in voor de Jongerenbeurs van Europafietsers (een beurs voor creatieve en originele fietsplannen in Europa, bedoeld voor jonge fietsers van 18 tot 35 jaar). Ze ontving de 2000 euro, genoeg om haar reis te financieren.

Al bij haar aanvraag stond vast dat er een publicatie moest komen, al wist ze nog niet in welke vorm. Twee weken voor vertrek, precies een jaar geleden, ontstond het idee om iedere dag een tekening te maken van het landschap rond haar tent. Zo wilde ze experimenteren met krastechnieken die ook terugkomen in haar schilderijen. Na afloop moesten de tekeningen, nieuwe schilderijen en een boek samenkomen in een tentoonstelling. Haar galerie reageerde direct enthousiast.

Onderweg worstelde Van Vliet met haar identiteit. Door haar video’s op social media zagen steeds meer mensen haar als bikepacker, terwijl zij zichzelf vooral kunstenaar noemt. Ze herkende een oud patroon. Op de kunstacademie kreeg ze te horen dat ze meer tijd in haar atelier moest doorbrengen, terwijl haar schaatstrainers vonden dat ze serieuzer moest trainen.

Tijdens de tocht naar de Noordkaap viel alles op zijn plek. “Ik dacht ineens: Ik ben een kunstenaar die fietst.” Juist de combinatie blijkt haar kracht. De fietstochten leveren ervaringen, ontmoetingen en beelden op die later terugkomen in haar werk. “Ik moet dingen ervaren om te kunnen schilderen. Als ik mezelf opsluit in mijn studio, ben ik niet de persoon die ik wil zijn.” Ook lichamelijk heeft ze beweging nodig. Op de fiets voelt ze zich vrijwel altijd vrolijk, terwijl lange dagen alleen in haar atelier haar somber kunnen maken.

Haar solotocht was echter allesbehalve ontspannen. Door de vele kilometers op de fiets, het tekenen, filmen en monteren, iedere dag weer, sliep ze weinig. Soms had ze het gevoel dat ze hierdoor te weinig van de omgeving genoot. Toch maakten juist de moeilijke momenten de reis bijzonder. Op een regenachtige dag wachtte ze uren op een afgelegen Noorse veerpont. Ze voelde zich eenzaam, totdat een oudere Duitse fietser arriveerde. Het gesprek dat volgde opende een nieuwe wereld. “Juist de mensen maken zo’n reis. De fiets is het enige wat je met elkaar verbindt, maar daardoor ontmoet je mensen die volledig buiten je eigen bubbel leven.”

Ook fysiek werd ze flink op de proef gesteld. Een verkeerd gekozen gravelroute bleek vrijwel onbegaanbaar. Na 45 kilometer klimmen moest ze terug en via een andere route opnieuw omhoog. “Ik heb daar ongeveer 35 mental breakdowns gehad. Maar daarna eet je een appel, drink je een biertje en denk je: dit was toch ook weer een geweldige ervaring. Door die diepe dalen kun je daarna weer enorm hoog komen.”

Een van de meest indrukwekkende ontmoetingen vond plaats vlak voor de finish. Na acht uur fietsen door de regen kreeg ze onderdak in een oranje busje van een vrouw die haar droge kleding gaf en vertelde dat ze kanker had gehad. Ze bleken ongeveer even oud. “Dan besef je ineens dat je leven er ook heel anders uit had kunnen zien en hoe bijzonder het is dat je deze reis kunt maken.”

Toen de vrouw vroeg wat ze op de eindbestemming nodig had, antwoordde Van Vliet lachend: zes biertjes. Uiteindelijk werden het er veel meer. Op het noordelijkste punt van Europa verzamelden fietsers die ze onderweg had ontmoet. “Nadat de toeristenbussen en auto’s waren vertrokken, stonden we daar met een prachtige zonsondergang. We dronken bier, draaiden muziek en stonden schouder aan schouder. Iedereen had een ander verhaal, maar door het fietsen waren we op dat moment allemaal gelijk.”

Inmiddels woont Van Vliet in Antwerpen, waar ze samenwerkt met een galerie en beschikt over een ruim atelier. Haar grote droom is uitgroeien tot een gewaardeerd kunstenaar en een overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum te krijgen.

Fietsen blijft daarbij de motor achter haar werk. De volgende grote reis voert naar Istanbul, waar ze opnieuw dagelijks kunst wil maken. Waar het Noordkaapproject draaide om zwart-witte krastekeningen, wil ze nu met kleur en verf werken. Iedere tocht moet uiteindelijk een eigen boek opleveren. “Hoe mooi is het als er uiteindelijk een hele collectie van Sara-publicaties bestaat?”

En het schaatsen? Dankzij al die fietskilometers beschikt Van Vliet nog altijd over een indrukwekkende conditie, maar een comeback in het marathonpeloton is niet haar ambitie. Wel droomt ze van een winterse expeditie waarin fietsen, kamperen en schaatsen op natuurijs samenkomen, bijvoorbeeld in Noorwegen. Eén ding weet ze inmiddels zeker: niet het schaatsen of het fietsen definieert haar. “Ik ben een kunstenaar die fietst én… die later misschien ook schaatsend op reis gaat…”