'Ik heb me als shorttracker altijd een gladiator gevoeld'

Bij een afscheid van de wereld waarin hij sinds 2015 op topniveau prachtige shorttrackkunsten afwisselde met soms klungelachtige acties, hoort een privilege. Het doet Itzhak de Laat deugd dat hij een foto mag uitkiezen die zijn lange carrière typeert. Honderden, nee, duizenden momentopnames bestaan er van hem, wat zijn opdracht bepaald niet gemakkelijk maakt. Toch is er hij gauw uit. Hij pikt de plaat waarop hij met graaiende handen in de lucht en wijd opengesperde mond woest-hongerig in de camera kijkt.

“Dat ben ik geweest in mijn loopbaan. Een gladiator. Shorttrackers heb ik altijd beschouwd als gladiatoren. Deze foto past bij mij. Net als de Latijnse woorden luctor et emergo, wat m’n lijfspreuk is geworden en zal blijven. ‘Ik worstel en kom boven’. Shorttrack is schitterend hoor, maar ik heb het lang niet altijd leuk gevonden. Het was veel knokken om te overleven en teleurstellingen te verwerken. Zo is het door de jaren heen gegaan.” Knap, elf jaar samengevat in drie Latijnse woorden.

Letterlijk, tot het laatste ‘wapengekletter’ op het ijs, kun je stellen. Het onvergetelijke goud op de mannenrelay, behaald tijdens de slotdag van het olympisch toernooi in Milaan, maakte de cirkel van De Laat rond. “De mooiste dingen laten soms heel lang op zich wachten, en komen op plekken waar je het niet meer verwacht”, merkt hij glimlachend op. De dag en de gebeurtenissen kan hij vast nog feilloos reconstrueren. De datum is hem al ontschoten. “Slecht hè”, zegt hij gespeeld berouwvol. “Je zou mogen verwachten dat je je die herinnert zoals je verjaardag, of je trouwdag. Maar weet je, het voelt alweer zo lang geleden. 20 februari? Ik weet het echt niet meer. Ik ben ook allang niet meer zo bezig met de Spelen.

“Misschien is dat ook voor een deel de illusie van topsport en mogelijk van de Olympische Spelen die eindeloos wordt opgehemeld. Ergens doe je het allemaal voor die medaille. Als echter puntje bij paaltje komt, is het niet het meest significante in je leven. Het is wel je levenswerk geweest in de voorbije jaren, de ultieme prijs is de gouden plak, maar – en dat klinkt heel cliché – het draait om de reis naar de eindbestemming. Zo is het wel: die tien, elf of twaalf jaar zijn het verhaal, niet de medaille. Natuurlijk is de overwinning op de relay fantastisch en zal ik er over een aantal jaar anders tegenaan kijken. Nu voelt het iets zakelijker. Ik heb mijn job gedaan, en het is toevallig tot een goed einde gekomen.”

De Laat, over elf dagen wordt hij 32, is een heerlijke verteller met originele invalshoeken. Hij praat net zo hartstochtelijk over zijn fantasierijke helmen als over het Romeinse rijk of het vechten tegen buitenlandse gladiatoren in de World Cup, de World Tour of de grote kampioenschappen. Drie Olympische Spelen, acht wereldkampioenschappen, zeven keer present op een EK, deelnemer aan twintig NK’s en meer dan honderd optredens in de wereldbeker. Een inventarisatie leert dat de Leeuwarder op zo’n vijftig verschillende ijsbanen in de wereld razendsnelle rondjes heeft geschaatst.

Hij mag 20 februari (nog) niet in zijn bewaargeheugen hebben geparkeerd, De Laat haalt wel moeiteloos zijn World Cup-debuut naar boven. “Dat was in Dresden. Ik debuteerde daar tegelijk met Lara van Ruijven. “horttrack was nog een kleinere sport. Ik bevond me als jong mannetje in dat project van ‘gewest, Jong Oranje, Nationale Trainingsselectie (NTS)’. Op een gegeven moment kreeg ik door van misschien ben ik best wel goed. Volgens mij had ik een sterk NK gereden, waardoor bondscoach Jeroen Otter me de kans gaf. Ik besefte het amper waar ik aan begon…”

Het zou negen jaar duren voordat de eerste prijs op het hoogte niveau in het mandje viel. “Brons op de 1000 meter in Dordrecht. Ik hikte lang tegen de eerste medaille aan”, herinnert hij zich. De 1000 betitelt hij als zijn beste onderdeel in die dagen, wat kan kloppen want alle drie individuele WC-medailles (twee keer brons, een zilveren) pakte hij daarop. ”Terugdenkend moeten dat mijn hoogtijdagen individueel zijn geweest. Ik won in die periode (2020, 2021, red.) ook zilver op de 1500 meter bij het EK. Alle plakken die ik heb zijn me veel waard. Ik ben er trots op. Trouwens, ik geloof ook niet dat er veel rijders zijn die op zoveel verschillende plekken hebben geracet.”

De voorzetjes die volgen, kopt hij keurig in. Hij verbleef overal, van Melbourne tot in Turnhout, en van Kolomna tot in Salt Lake City. Met een Japans baantje, goed verstopt in het gebied op honderd kilometer ten zuiden van Nagano, komt-ie zelf. “Daar bereidden we ons voor op de Spelen van Pyeongchang. Het zit in m’n hoofd, vanwege het olympisch avontuur. Wat me bijstaat is dat het een oude, afgetrapte baan was met veel karakter.”

Saguenay, ook zo’n onvergetelijk oord voor De Laat. “Een van mijn eerste wereldbekerwedstrijden. We moesten in een busje zes uur door de Canadese dennenbossen karren in de provincie Québec. Echt, in de middle of nowhere, en desondanks kwamen er nog veel mensen kijken. Onder ons hotel zat een soort discotheek waarin we een eindfeest kregen. Shorttrack was in die jaren wat minder serieus, ik weet nog dat het een flinke party werd waarop Yoon-gy Kwak plotseling met z’n dronken kop stond te dansen. Terwijl de Koreanen doorgaans niet aanwezig waren op die feestjes.”

Minsk noemt hij ook een aparte plaats. “Dat kun je je nu niets bij voorstellen hè, dat je gaat shorttracken in Wit-Rusland. Dat was de koudste World Cup ooit die ik heb gereden. Buiten was het min achttien of zo. Wanneer je terugliep van de ijsbaan naar het hotel had je de wind tegen. Die voelde alsof je met een mes in je gezich werd gesneden, zo bizar koud was het.”

Een eenmalig bezoek aan de ijspiste in het Turkse Erzurum? Snel vergeten. “Ook ijskoud daar, maar wat ik vooral niet ben vergeten is hoe slecht het ijs was. Van de rest kan ik weinig terughalen. Raar eigenlijk, dat dit soort merkwaardige feiten je te binnen schieten.”

Het duizelingwekkende aantal pistes is nimmer iets geweest waar hij bij heeft stilgestaan. “Als je bezig bent met de sport, is het niet meer dan een baan waarop je toevallig schaatst, in een reeks van wedstrijden die elkaar snel opvolgen. Nu we al die namen laten passeren, denk ik: best bizar. Waarom heb ik de tijd soms niet even stilgezet voor mezelf? Daar ben ik me de afgelopen vier, vijf jaar wel bewust van geworden. Toch deed ik het niet omdat er voortdurend die prestatiedruk was, in slopende seizoenen. Er was amper tijd om rustig bij te komen.

“Dat is ook de reden waarom we er allemaal niet genoeg van genieten. Bij veel wedstrijden zijn we, ik in elk geval, door de wedstrijdspanning en de druk vooral heel opgelucht als het er weer opzit. Achteraf denk ik het was toch wel sick dat ik voor een wereldbeker in Wit-Rusland ben geweest, of zo.

“Jammer dat het al die jaren zo zakelijk is benaderd”, gaat hij door. Daarover gesproken: De Laat kan niet anders zijn volgende levensfase instappen, wetend dat hij een helmen-business heeft uit te bouwen. Ooit begonnen uit liefhebberij om zijn kunstenaarsambities gestalte te geven, wil hij er een succesvol bedrijf van maken. “Ik ben al even druk om duidelijk te krijgen hoe ik het moet doen. Helmen ontwerpen en spuiten moet mijn fulltime bezigheid worden. De droom die ik erbij heb, of hoe ik mezelf over tien, vijftien jaar zie is dat de Itzhak-helm het beste van het beste is. Zeg maar de Chanel tas onder de helmen, iets unieks, iets waardevols. Een helm die door een olympiër is vervaardigd en van dat niveau is als je ’m in handen hebt.”

Het zal hem vast lukken, in de geest van zijn lijfspreuk. Itzhak worstelt en komt boven. “Zeker. Die slogan hoort sowieso bij ondernemen. Een topsportmentaliteit is heel bruikbaar, net als perfectionisme en passie. Het opzetten van een onderneming gaat nooit van een leien dakje. Luctor et emergo hoort straks bij mijn bedrijfje.”