De KNSB en Team Duurzaam IJs (TDIJ) volgen het project met grote belangstelling, omdat de gedachte erachter precies aansluit op de missie van TDIJ. Dit consortium van KNSB, Essent en Daikin streeft naar toekomstbestendige en energiezuinige kunstijsbanen. Met als belangrijke vraag; hoe kan je met slimme technologie optimaal gebruik maken van beschikbare energie?
Zomerijs als kunstproject
De Zomerijsbaan van Apituley is een kunstproject, experiment en publieksevenement in één. De ijsbaan draait volledig op de overcapaciteit van de 1.400 zonnepanelen op het dak van het Olympisch Stadion. Via batterijen en een energiemanagementsysteem wordt zonnestroom direct ingezet om ijs te maken. Geen zon betekent geen ijs.
Het project draait om de vraag: hoe vanzelfsprekend vinden we het eigenlijk dat energie altijd beschikbaar is? En wat betekent dat voor de manier waarop we ons leven inrichten, inclusief sporten en recreëren? Volgens Jurre Trouw, als manager sportparticipatie van de KNSB nauw betrokken bij TDIJ, zal het project mensen aan het denken zetten. “Zomerijs voelt tegenstrijdig: hoezo ga je buiten schaatsen in de zomer? Het laat zien hoe afhankelijk we zijn van energie. Dat bewustzijn is precies wat we nodig hebben om kunstijsbanen toekomstbestendig te maken, iets waarvoor wij ons als schaatsbond al langere tijd sterk maken.”
Team Duurzaam IJs
Team Duurzaam IJs heeft als doel: kunstijsbanen helpen om energiezuinig, betaalbaar en toekomstbestendig te worden. Trouw: “We willen dat iedereen kan blijven schaatsen — nu én over twintig jaar. Daarvoor moeten kunstijsbanen mee in de energietransitie. Het mooie is: ze kunnen daarin nog een cruciale rol spelen ook, als mogelijke oplossing voor lokale problemen op het stroomnet.”
Recent bracht TDIJ een integraal energieadvies uit voor kunstijsbaan De Westfries in Hoorn. De conclusie:
- met betaalbare aanpassingen kan de baan energiezuinig én CO₂-neutraal worden
- de restwarmte die vrijkomt bij het maken van ijs kan slim worden hergebruikt
- ook de omgeving kan profiteren, bijvoorbeeld door warmte te leveren aan nabijgelegen gebouwen
Trouw: “Veel mensen denken helaas nog dat duurzaamheid alleen gaat over groene stroom en van het gas af. Dat zijn belangrijke factoren, maar de grote winst zit in de juiste balans in energiestromen. Zowel op het gebied van stroom als warmte. Dus hoe zorg je ervoor dat je zonne-energie zelf kan gebruiken, delen met je omgeving of opslaan om het op een later moment te gebruiken. Dan kan het stroomverbruik zelfs naar nul op de meter. Maar de grootste component, die vaak vergeten wordt, is de warmte-energie. Bij het maken van ijs komt warmte vrij, waarmee je gebouwen van de ijsbaan kunt verwarmen. Ook kun je die warmte delen met woningen of kantoorgebouwen in de omgeving. Kunstijsbanen in Alkmaar, Leiden en Geleen zijn prima praktijkvoorbeelden en ons advies voor De Westfries laat zien dat verduurzaming geen ver-van-je-bed-show is, maar iets wat vandaag al kan.”
Gaan we het hele jaar schaatsen?
De Zomerijsbaan in Amsterdam roept vanzelf de vraag op: kunnen we straks ook in de zomer gaan schaatsen? “Een mooie gedachte”, zegt Trouw. “Schaatsen blijft in de basis een wintersport, waarbij we niet alleen op kunstijs schaatsen, maar waarvoor het hart van Nederlanders sneller gaat kloppen als er kans is op natuurijs. Maar de zomer kan wél een kans zijn. Als je in de zomer veel zonne-energie opwekt, kun je die benutten om een ijshal open te houden. Dat is soms zelfs voordeliger dan het ijs te laten smelten en in het najaar weer op te bouwen.”
Een goed voorbeeld is de in 2023 geopende IJshal De Vliet in Leiden. Dankzij een groot zonnedak en slimme installaties, die energie uitwisselen met het naastgelegen zwembad, kan de ijshal in de zomermaanden efficiënt draaien en kan je het hele jaar schaatsen. “De Vliet laat zien dat je met eigen opgewekte energie heel ver komt. Dat soort initiatieven passen perfect bij de toekomst die wij voor ons zien. De verenigingen kunnen hierdoor het hele jaar sport aanbieden, wat een positieve bijdrage levert aan de vitaliteit van mensen.”
De energietransitie gaat snel. Kunstijsbanen, die vaak eigendom zijn van gemeenten, staan voor grote keuzes: investeren, vernieuwen, renoveren. Een project als de Zomerijsbaan kan helpen om het gesprek te openen. Trouw: “Het mooie aan dit kunstproject is dat het niet alleen technisch is, maar ook emotioneel. Je voelt de kans; hoe kunnen we de zonne-energie benutten om ijs te maken. Dat maakt het onderwerp tastbaar. En dat is precies wat we nodig hebben om samen stappen te zetten.”
Team Duurzaam IJs blijft kunstijsbanen ondersteunen met kennis, advies en praktijkvoorbeelden. De ambitie is helder:
- Een sterke infrastructuur voor de schaatssport
- Met toekomstbestendige kunstijsbanen, betaalbaar en bereikbaar
- Bij die ijsbanen gaat de CO₂-uitstoot terug naar nul
- Minimalisering van het energieverbruik
Trouw besluit: “We willen dat iedereen kan blijven schaatsen — recreanten, talenten, topsporters. Voor onze volgende generaties investeren we daarom in duurzame oplossingen. De Zomerijsbaan is een kunstproject, maar de vragen die het oproept zijn bloedserieus. En na het ‘nadenken’ kunnen we met de juiste kennis en expertise de vertaling maken naar ‘actie’: de kunstijsbanen helpen om niet alleen zelf te verduurzamen, maar tegelijkertijd een rol te spelen in de lokale energietransitie.”
De opening van de ijsbaan in Amsterdam is op vrijdag 29 mei om 15:00 uur. Daarna is de Zomerijsbaan dagelijks geopend van 12:00 tot 18:00 tot en met dinsdag 2 juni.
