Vier jaar lang draaide alles om één doel: olympisch goud op de Winterspelen van Milaan-Cortina 2026. Xandra Velzeboer stond al jaren aan de top van de wereld op de 500 meter, veroverde meerdere wereldtitels en reed in 2022 een wereldrecord. Toch voelde haar missie pas echt voltooid toen ook de olympische titel binnen was. Alsof dat nog niet genoeg was, scherpte ze in de halve finale zelfs haar eigen wereldrecord aan; de ultieme bekroning van jarenlange dominantie op haar favoriete afstand. “Ik ervaar nu een bepaalde rust,” vertelt ze. “Ik ben erachter gekomen hoe erg ik de afgelopen vier jaar met dat doel bezig ben geweest.”
Die rust is niet vanzelfsprekend. Wie jarenlang leeft met één allesoverheersend doel moet na het behalen daarvan opnieuw ontdekken waarvoor hij of zij elke dag traint. Dat geldt ook voor Velzeboer. “Mijn doelen lagen eerst zo vanzelfsprekend voor me. Nu moet ik weer goed nadenken welke doelen ik ga stellen. Dat is ook oké. Daar neem ik de tijd voor.”
Waar veel topsporters na een olympische titel in een zwart gat belanden, ervaart Velzeboer vooral opluchting. Tegelijkertijd vraagt de nieuwe olympische cyclus om een andere benadering. “Ik voelde vorig seizoen dat alles perfect moest gaan. Dat kan soms best zwaar zijn.” Juist daarom wil ze zichzelf de komende jaren minder druk opleggen. “Ik geniet ontzettend van trainen en van beter worden. Van kleine technische verbeteringen. Dat kan nu misschien weer met iets meer ontspanning.”
Maar waar ligt die nieuwe uitdaging als je op zowel de 500 als 1000 meter vrijwel alles hebt gewonnen? Ligt die misschien in het volledig beheersen van het hele shorttrackarsenaal en meer excelleren op de 1500 meter? Het is een aantrekkelijke gedachte, maar tegelijkertijd een risicovolle. Meer nadruk op de langere afstanden kan immers ten koste gaan van haar grootste wapen: de explosieve snelheid op de 500 meter. Velzeboer sluit die mogelijkheid zeker niet uit. “Voor de 500 meter is sprintgericht trainen belangrijk. Maar afgelopen seizoen voelde ik voor het eerst dat ik ook op de 1500 meter echt kans had om voor de winst te rijden.”
Die ontwikkeling werd bevestigd tijdens het WK, waar ze zilver won op de 1500 meter. “Ik heb afgelopen seizoen mezelf laten zien dat ik het op elke afstand kan. Wie weet wat daar in de toekomst nog in zit.” Velzeboer zoekt de grootste winst niet in harder, maar in slimmer trainen. “Ik ben vooral bezig met techniek en nóg efficiënter schaatsen.” Deze technische verbeteringen helpen haar zowel op de sprint als op de langere afstanden. “Als je efficiënter bent, kun je de snelheid langer vasthouden. Ik vind het heel mooi dat het zo nauw luistert. Maak je één klein foutje, dan merk je dat meteen.” Het voortdurend zoeken naar perfectie geeft haar energie.
Een belangrijke les uit haar olympische seizoen wil Velzeboer vasthouden. “Ik heb geleerd om het grotere plaatje te blijven zien. Niet elke wedstrijd is hét meetmoment. Je kiest wanneer het echt belangrijk is en wanneer het juist oké is om fouten te maken en daarvan te leren. Als je jezelf iedere wedstrijd opnieuw moet bewijzen, kost dat veel onnodige energie.”
Op de vraag wanneer deze nieuwe olympische cyclus over vier jaar geslaagd is, moet ze even nadenken. “Ik zal niet mijn medailles tellen. Natuurlijk wil ik winnen, maar bovenal wil ik blijven genieten van de sport, van het trainen en van het toewerken naar wedstrijden.” Die liefde voor het proces kreeg ze al van huis uit mee. “Mijn familie heeft me altijd geleerd dat plezier het belangrijkst is. Niet alleen de wedstrijden en de successen, maar alles wat erbij komt kijken.”
Ondanks al het succes is haar leven nauwelijks veranderd. “Mijn vrienden en familie blijven het belangrijkst. En ik ga nu gewoon weer naar de training.” Misschien is dat wel de grootste kracht van Xandra Velzeboer. Waar sommigen na het bereiken van de absolute top op zoek moeten naar een nieuwe identiteit, blijft zij verliefd op het dagelijks werk dat eraan voorafgaat.
Een droom die nog wel nadrukkelijk op haar verlanglijst staat, is evenals de gebroeders Van ‘t Wout, met haar zus Michelle een olympische medaille winnen. De zussen stonden al regelmatig samen op het podium tijdens World Tours en wereldkampioenschappen, maar op de Olympische Spelen wacht nog een revanche na de teleurstelling op de relay in Milaan-Cortina. “Natuurlijk hopen Michelle en ik nog een keer samen een medaille te winnen. Ik vind het ontzettend leuk om met m’n zusje te trainen en wedstrijden te rijden. Dat maakt alles extra bijzonder.”
