Zo'n vierduizend Nederlandse schaatsers met aanhang bevolkten eind januari de Weissensee. Het professionele marathoncircuit was aanwezig voor een reeks wedstrijden, de toerschaatsers voor een tocht over tweehonderd kilometer.
Het grote succes van de Weissensee heeft volgens Toine Dorelijers, voorzitter van de Alternatieve Elfstedentocht (AEW) één overduidelijke reden. “Het heeft alles te maken met het unieke van natuurijs”, zegt hij, “We organiseren nu 27 jaar aan de Weissensee en in die tijd is er maar één echte Elfstedentocht geweest. Het is ondertussen een vaste plaats in de agenda van de natuurijsliefhebber. Er zijn mensen bij die hier al 27 jaar komen, het is voor hun een soort van thuiskomen.”
“Ik krijg er kippenvel van als er een startschot wordt gegeven en er weer 1000 tot 1400 mensen van start gaan”, vervolgt Doreleijers , Ik denk dat wij het grootste sportevenement zijn waar Nederlanders in het buitenland aan meedoen. Daarnaast kan ik ook geen andere sport bedenken waar de professionele sporter naast de hobbysporter bezig is en dat is wel het geval op de Weissensee.”
Doreleijers is sinds '97 betrokken bij de organisatie van de Alternatieve Elfstedentocht en heeft sinds vijf jaar de leiding over het evenement. “Je hebt een bevroren meer, verder is er nog niks”, zegt hij.
De organisatie voor de Alternatieve Elfstedentocht gaat het hele jaar door. Op locatie zorgt de AEW voor een grote feesttent, start- en finishstraat, medische posten, koek en zopie, wifi aansluitingen, webcams en ga zo maar door. Ook organiseren ze traditiegetrouw na het Open Nederlands Kampioenschap (ONK) een bingo.
“Daar stonden de winnaars van het ONK, Gary Hekman en Mariska Huisman op de bühne en werden door een zaal van duizend man met het Wilhelmus toegezongen. Wanneer maak je zoiets nou mee? Bij de Olympische Spelen ja, in het Holland Heineken House”, lacht Doreleijers.
Door het grote aantal aanwezige Nederlanders is er een enorme belangstelling bij de wedstrijden van de A-rijders. Volgens Richard van Kempen, wedstrijdleider van de marathon kan dit leiden tot gevaarlijke situaties. “Bij het ONK had ik er best een beetje klamme handjes van moet ik eerlijk bekennen, dan zijn er toch ruim tweeduizend man op het ijs heen en weer aan het lopen en moet je zorgen dat die mensen van de baan blijven.”, zegt hij.
Van Kempen, die in '96 zelf nog Nederlands kampioen werd op natuurijs verkent het parcours graag zelf. “Er waren dit jaar een aantal rechterbochten die er niet helemaal lekker inlagen”, zegt hij, “dat koppel je dan terug aan het logistieke team en daar kunnen ze direct wat mee.”
Vooral de titel op het ONK is volgens Van Kempen een van de hoofdprijzen van het seizoen. Zeker wanneer het kampioenschap niet in Nederland verreden kan worden. Volgens de wedstrijdleider is dat duidelijk te merken aan het koersverloop. “Er wordt op het scherp van de snede met elkaar gestreden”, zegt hij.
Het lijkt Van Kempen vooralsnog niet mogelijk om op dit onderdeel een internationale competitie te starten. “Dat is altijd een streven”, zegt hij, “maar om een waardig internationaal kampioenschap te rijden moeten we eerst zorgen dat de landen om ons heen enthousiast worden. Anders zijn de eerste tien, op een verdwaalde Italiaan na, allemaal Nederlanders. Dat kan nooit goed zijn voor de sport.” Wel denkt hij dat de opkomst van de mass-start positieve gevolgen kan hebben voor het marathonschaatsen.
Op dinsdag zijn er bij de toertocht ruim 1400 mensen van start gegaan, waarbij een record aantal van 956 schaatsers de tweehonderd kilometer hebben uitgereden. Ook de medische post had een record met het minst aantal ongevallen. “Als je die combi ziet is dat wel een heel mooi moment.” zegt Doreleijers,”Dat betekent dat er die dag heel veel mensen hebben kunnen genieten van het ijs en hun tweehonderd kilometer.”
Als de tocht erop zit is er 's avonds 'het Blarenbal', waar een Nederlandse band en DJ optreden. “Dan gaat het dak eraf”, zegt de voorzitter. “Ik denk dat we onze spierpijn eruit hebben gedanst”, zegt Sandra van der Vlist, deelnemer aan de toertocht over tweehonderd kilometer, “We hebben zo hard gefeest dat we niet wisten hoe het nog uit onze benen kwam.”
Afgelopen zomer nam Van der Vlist het besluit om mee te gaan naar de Weissensee. “Mijn zwager kwam met het idee”, zegt ze. Met een groepje van zes is ze afgereisd naar de Weissensee waar ze de tocht in 11 uur en 48 minuten heeft uitgereden. “Het is eigenlijk heel goed gegaan, ik heb er heel erg van genoten en de omstandigheden waren ook heel goed”, zegt ze, “Het is zo'n mooie setting, met besneeuwde bergtoppen en een idyllisch dorpje. Een echt Hollands feestje. Heel veel dichterbij een alternatieve Elfstedentocht kun je eigenlijk niet komen.”
Het mooiste moment was voor Van der Vlist de laatste ronde van de tweehonderd kilometer. “Ik heb tot het laatste moment gelachen”, zegt ze, “Ik kreeg er ook bijna de slappe lach van dat we in zo'n treintje reden, midden op de baan in het donker, elkaar vasthoudend. Dat is een heel mooie manier om over de streep te komen.”
Voor wedstrijdleider Van Kempen was de overwinning van Erwin Mesu op de Alternatieve Elfstedentocht een moment om te onthouden. “Daar kon ik het niet droog bij houden moet ik eerlijk zeggen. Ik ken de familie al jaren en heb die jongens veertien jaar geleden voor het eerst ontmoet. Als zo'n jongen daar dan wint zaterdag sta ik ook een potje mee te grienen met zijn moeder hoor.”
“Traditiegetrouw hebben we heel wat oudere stamgasten”, zegt Doreleijers, “en aan de onderkant komen daar meer 30- en 40ers bij die hun bucketlist afstrepen of meedoen met een goed doel. Nog een stapje jonger krijg je de scholen die we op bezoek krijgen. Dat is ook prachtig, als de jeugd het zo naar hun zin heeft.”
“Het imago van de tocht is dat het zwaar afzien is, maar het is zo voorbij”, zegt toerschaatster Van der Vlist, “Het zou heel leuk zijn als er een wat breder recreatief publiek op afkomt.” Zelf hield ze tijdens haar tweehonderd kilometer een blog bij waarmee ze hoopt vooral jongeren en vrouwen te enthousiasmeren voor het schaatsen op de Weissensee.
Ondanks de succesvolle Alternatieve Elfstedentocht hoopt Doreleijers dat de echte Elfstedentocht weer eens doorgaat. Op de dagen voorafgaand aan de toertocht gaat hij langs in het hotel van de scholen die meerijden. Hij vertelt ze over de dag van morgen en stelt de kinderen vragen.
“Toen de laatste Elfstedentocht gereden werd waren ze nog niet eens geboren”, zegt Doreleijers, “Wie de winnaars van toen waren weten ze niet, daarom hebben we nieuwe helden nodig”, zegt hij. “Ik denk dat de echte Elfstedentocht iets unieks is, vergelijkbaar met FlevOnice, daar rijd je door de polder en dat is echt Nederlands.”
Hoop op een Elfstedentocht dit jaar is er bij Van Kempen nog steeds. “Je kunt het pas uitsluiten als de winter voorbij is en het 28 februari is geweest”, zegt hij.