Ze is zo anders dan de rest. En tegelijkertijd ook zó leuk en origineel als een gesprek goed op gang komt. Dan blijkt er achter de bescheiden shorttracker met de snelste start van het vrouwencircuit een mens te zitten dat graag over andere dingen praat dan alleen over rondetijden, bochten aansnijden of binnen- dan wel buitenom passeren. Iemand die met een heel open blik, of nieuwsgierig, de wereld inkijkt. Wat overigens niet betekent dat Selma Poutsma minder kennis van het shorttrack-vak heeft…, of er niet van bezeten is. “Ze is heel fanatiek, ambitieus, gedreven en perfectionistisch. Als ze iets wil en leuk vindt, doet ze er ook enorm haar best voor”, verzekert Petra van der Veer (60), haar moeder, aan het begin van een middag vol souvenirs uit haar geheugen en mooie verhalen die meer laten zien van Oranjes onmisbare schakel.
Een ‘bewegingstalent’ noemt de jurist bij de overheid haar dochter die in de jeugdjaren van veel sportwalletjes at om alles te proeven, maar shorttrack het meest hartstochtelijk zou omarmen. Skeeleren, wielrennen, roeien, ballet, atletiek, gymnastiek; ze deed alles met plezier. Misschien wel afgekeken van haar twee sportieve ouders. Albert, Selma’s vader, schaatste in 1986 de Elfstedentocht, één van de opa’s schaatste er vijf. “Vroeger sleepten we haar en haar jongere tweelingzusjes Inge en Marjet al mee naar de Weissensee. ’s Morgens schaatsen, ’s middags skiën met Alberts ouders. Ja, dat sporten en schaatsen is ze met de paplepel ingegoten.”
Selma Poutsma in d'r jonge jaren
- Eerste keer op het ijs
Dat was op de Hofvijver in Den Haag, in 2004. Lekker vrij schaatsen, pas later kwamen de eerste lessen op De Uithof. - Eerste vereniging
Schaats- en Inline Skate Vereniging Zeist - Eerste coach
Ria Kraaimat was de eerste schaasttrainer van Selma, Louisa van Veldhoven de eerste coach op shorttrackgebied - Petra's wens: "Blijf de mooie en sociale persoon die je bent, doe alles met plezier en enthousiasme en haal daarbij het beste uit jezelf."
En van dat schaatsen kwam shorttrack. “Selma begon op vijfjarige leeftijd op De Uithof in Den Haag, met een buurmeisje. Toen ze acht was, vroeg Albert of ze een keer shorttrackschaatsen wilde uitproberen. Ik kwam kortgeleden bij het zoeken naar jeugdfoto’s een filmpje tegen met haar reactie op de eerste keer. ‘Ik ging huilen, want ik moest een helm op, en dat vond ik niet leuk’, reageerde ze. Maar toen kwam er een ouder meisje dat haar aan de hand had genomen en enkele rondjes met haar schaatste. Dat vond ze heel leuk. In een filmpje dat mijn zus een jaar later maakte met Selma, vroeg ze wat ze wilde worden. ‘Ik wil naar de Olympische Spelen’, was het antwoord. Dus toen al, het zat er op jonge leeftijd in, haha! Natuurlijk stonden we er geen seconde bij stil dat ze het ook zover zou schoppen.”
Ze werd inderdaad olympiër, in 2022, tijdens de door corona beheerste Winterspelen van Beijing. Selma was pas 22, maar maakte meteen deel uit van de vrouwenploeg die de relay omzette in goud. Haar verrukkelijke, katachtige starts werden geroemd, net als het gemak waarmee ze in de aflossingen moeiteloos gaatjes dichtreed die voor anderen onoverbrugbare kloven leken. Puur het gevolg van het efficiënte gebruik van haar capaciteiten en de vele lessen die ze had geleerd, ook over de grens. Als tiener van vijftien waagde ze namelijk een opzienbarende sprong in het diepe, nadat haar talent was opgemerkt door coach Dave Versteeg van Jong Oranje. Ze mocht meetrainen, maar beleefde er geen lol aan te moeten optrekken met veel oudere schaatsers. Haar eigen willetje besliste anders.
Thijmen Arensman en veel reigers
“Selma is opgegroeid in het Betuwse Deil en kent de familie Arensman, die daar het wielrennen promootten. Als jong meisje van een jaar of acht, negen trainde zij ook bij de club waar vader en opa Arensman coach waren. De inmiddels bekende wielerprof Thijmen Arensman (zoon) deed veel aan wedstrijden mee. Eén keer deed ze op aandringen van moeder Arensman samen met Thijmen ook mee aan een wielerkoers. Toen we daarna vroegen hoe ze de race had beleefd, was haar reactie: ‘Heel leuk, ik heb veel reigers gezien’.
"Verder heeft ze in de lagere-schoolperiode langebaan getraind bij de vader van Merijn Scheperkamp. Daar heeft ze veel van geleerd. Wanneer Merijns moeder soms inviel als trainer vond ze dat wel heel erg fijn, want die 'was zo lief’.”
Des te vrolijker werd ze in de zomermaanden van het schaatsen met haar club STB tussen Franse leeftijdsgenoten. Shorttrack Brabant had contact gelegd met Koreaanse trainers in Frankrijk die Poutsma samen met enkele andere talenten vervolgens uitnodigden voor een stage in Font-Romeu en later ook in Korea. Ze sloot zich aan en van het een kwam het ander: een aanbod om een jaar vrijblijvend mee te draaien in het Franse juniorenteam. Helaas werd de Koreaanse trainer opgeroepen voor militaire dienstplicht in zijn land. Maar omdat Selma zich al erg had verheugd op een jaar in het buitenland hapte ze toch toe. Hoewel ze het spannend vond, deed Selma het. Een bijzondere kans om in een jaar in het buitenland naar school te gaan en tegelijkertijd te sporten. Dat was de voorwaarde want ze wilde zich per se tot een uitstekende shorttracker ontwikkelen.
Die internationale oriëntatie ging van vader op dochter, en niet alleen op Selma. Selma’s stap inspireerde een van haar jongere zusjes om een Russisch schoolavontuur aan te gaan en in een jaar tijd de taal nagenoeg vloeiend te leren spreken.
“Was het logisch dat Selma in Frankrijk ging shorttracken?”, herhaalt moeder Petra de vraag. “Wij gingen met ons gezin altijd op vakantie in Frankrijk, veelal met de andere opa en oma die daar een huis hadden. Dus de belangstelling voor het land was er al. Trouwens, ook voor de taal, want ze vindt het leuk om talen te leren. En zo trainde ze een aantal zomers met haar club in Font-Romeu bij de Koreanen. Het was volgens mij niet de bedoeling om dat vier jaar te doen. Ach, hoe lopen die dingen? Selma zei weleens dat ze zich goed kon ontwikkelen als mens in Font-Romeu. Ze was op schaatsgebied één van de belangrijke rijders van het team, iedereen was ook blij met haar. Daardoor kreeg ze wat meer kansen om internationale wedstrijden te schaatsen dan ze misschien in Nederland zou hebben gehad.” Maar dat was niet de reden. Ze wist dat ze op op een ietsjes lager niveau ging schaatsen in vergelijking met Heerenveen, zeker na het vertrek van de Koreanen, maar daar was ze gevoelsmatig gewoon nog niet klaar voor. Bovendien koos ze voor de gehele ervaring van in het buitenland wonen.
Terugkijkend op de jaren dat haar oudste dochter elders was, noemt Petra het nu pas bijzonder. “Dat besef was er toen denk ik minder. Het scheelde dat we nog twee kinderen thuis hadden rondlopen. Ons gezinsleven ging in die zin gewoon door. We zagen Selma in de vakantieperiodes, en vanzelfsprekend misten we haar. En dat klinkt harteloos, maar het is ook zoals het is. Dit was een droom die we haar gunden. Als we er problemen mee zouden hebben gehad – te jong, te spannend – dan zou ze niet zijn gegaan.
“Weet je, Selma is ook ooit met Friso Emons (een andere rijder van de selectie, rd.) een tijdje in Korea geweest om te trainen. Met name Albert stimuleerde dergelijke ondernemingen. Hij zat vroeger veel in het buitenland en vond het leuk voor Selma. Hij wist ook dat het los van de sport een mooie levenservaring zou zijn. Ondanks dat ze pas veertien was, zag hij het als een kans die ze ‘moest’ grijpen. Zo van als je het wilt, doe het dan. Is het niets, dan kun je altijd terugkomen.”
Twee jaar geleden vertelde Selma op Schaatsen.nl al uitgebreid over haar verblijf in het Pyreneeëndorp. Ze woonde in een internaat met de andere atleten. “Er is daar een gebouw met mannengangen en vrouwengangen. Ik zat met drie meisjes op een kamer. Ik was niet eens de jongste, er liepen jochies van twaalf en meisjes van dertien, veertien rond. Iedereen was Frans, op mij na. Toch heb ik me nooit een vreemde gevoeld. Het werd al heel vlug mijn plekje, met m’n eigen vriendinnengroep. Achteraf is het moeilijk te zeggen waarom ik dit deed. Ik heb er veel over nagedacht. Misschien was het omdat ik graag naar Frankrijk wilde. De dag waarop ik in de auto zat op weg naar het avontuur, met mijn vader en alle dozen met spullen achterin, bekroop me wel een gevoel van angst. Echter, hoe langer ik daar was, des te meer ik ervan begon te genieten.”
Met het verstrijken van de jaren begon Poutsma zich wel te realiseren dat ze in Frankrijk heel veel en (te) hard moest trainen. Het ging er een tikje te heftig aan toe, oordeelt Petra nu. “Ik ben van mening dat die vier jaar Frankrijk echt de max was. Het was alleen maar kei-, kei-, keihard trainen, en er was niet veel psychologische begeleiding. Selma zat er ook alleen, zonder ouders, zonder zusjes. Dat heeft effect gehad. Ze was al die tijd uiteraard nog junior, maar moest meteen mee met de grote meiden…
Geboren als anderhalf pak suiker
“Zelfstandig, erg verantwoordelijk. Vraagt soms wel advies, maar trekt dan vrijwel altijd alsnog haar eigen plan.” Dat is ook hoe Selma is, in twee zinnetjes getypeerd door moeder Petra. Ze gaat niet over een nacht ijs. Maar Poutsma hoefde er niet lang over na te denken toen ze in mei 2025 contact kreeg met Care4Neo over een mogelijk ambassadeurschap voor deze vereniging die zich focust op voorlichting en belangenbehartiging voor kwetsbare pasgeborenen.
De reden laat zich raden. Selma werd zelf te vroeg te geboren, na 34 weken. “Ze was een kindje van anderhalf pak suiker, daar vergelijk ik het altijd mee”, zegt moeder Petra, “want ze woog bij haargeboorte 1485 gram. Hoe je het wendt of keert, zo’n kwetsbare en moeilijke start heeft invloed gehad op haar wel en wee. Want ze had een moeder met een moeizame en daardoor stressvolle zwangerschap; zorgen over de groei en ontwikkeling van Selma in de buik gaven mentale onrust. Elke dag zwangerschap was winst.
Ik weet dat de arts zich een keer liet ontvallen: ‘Het is een meisje en meisjes zijn strijdertjes. Later, bij wedstrijden van Selma, zei ik tegen mezelf: joh kindje, je komt van anderhalf pak suiker, je bent een vechtertje en je kunt ’t.”
Dit is wat Selma zei bij de bekendmaking van haar ambassadeurschap van Care4Neo: "Ik weet natuurlijk niet hoe ik me had gevoeld als ik na een normale termijn en met een goed gewicht geboren was. Maar ik heb het idee dat ik juist door deze start van mijn leven extra trots mag zijn op waar ik nu sta, bijvoorbeeld met mijn sport. En dat het me niet alleen tegen heeft gezeten maar dat die geboorte juist mijn eerste overwinning is geweest. Die vechter die er toen was, zit er nu nog steeds in. En die kracht wil ik gebruiken in mijn mooie rol als ambassadeur van de Care4Neo community."
Die vroege geboorte heeft haar op latere leeftijd veel beziggehouden. Welke impact heeft het gehad, vroeg ze zich dan af. Nu heeft ze er vrede mee, of beter, nu kan ze die gebeurtenis een plek geven, maar volgens mij heeft ze er ook mee geworsteld. Meisjes die dat hebben meegemaakt, zijn dus vechtertjes, wordt gezegd. Dan kun je de rest ook wel, is mijn gedachte, al betekent het natuurlijk niet dat je alles zult winnen. Met de mentaliteit zit het wel goed.”
“Toen ze na vier jaar terugkeerde naar Nederland, heeft ze bewust een jaar niet of weinig geschaatst. Ze wilde wat anders: studeren, heel andere dingen doen. Ze werd lid van Triton, een studentenroeivereniging in Utrecht, en in die sport bleek ze ook talentvol te zijn.” Shorttrack verdween echter niet meer uit het systeem. “Mede dankzij Niels Kerstholt, de huidige bondscoach, kreeg ze de smaak opnieuw te pakken. Hij heeft een belangrijke rol daarin gespeeld. Door er een jaar tussenuit te zijn, en na te denken over wat ze wilde, kwam het plezier weer. In die periode zei ze een keer: ‘Als ik nu naar de nationale selectie ga, heb ik nooit een normaal leven gekend. Ik heb geen jeugd, geen studententijd, ik kan niet stappen, niets’, dat zei ze weleens.
“Dat jaar liep ze dus ook soms met een biertje op een feestje rond en deed ze dingen die ze anders nooit zou hebben gedaan. Ze maakte studentenfeesten mee en was bijvoorbeeld ook getuige van de historische roeioverwinning van Triton op de Varsity (nationale topwedstrijd voor studenten, red.). Naderhand gaf ze aan: ‘Ik heb het nu meegemaakt en weet of ik het zal missen’. Ik kan me goed voorstellen dat zoiets leeft bij topsporters. Niet bij allemaal, nee, Selma koos er uiteindelijk bewust voor het een jaar anders te benaderen. Het zou heel gemakkelijk zijn geweest direct na het Franse hoofdstuk door te rollen naar NTS en door te hobbelen. Ze deed het niet, omdat ze wilde proeven van dat andere bestaan. Dat vond ze superfijn. Daarna verhuisde ze toch naar Heerenveen om zich aan te sluiten bij de selectie, wat voelde als een juiste, weloverwogen beslissing.”
Wat heet. Poutsma klom sindsdien met een sneltreinvaart op de internationale shorttrackladder. Met de 500 meter als specialiteit en de onmisbare inbreng die ze heeft op de relaynummers (zowel vrouwen als gemengd) bouwt ze aan een succesvolle loopbaan, waarin tot dusver het olympisch goud van de Spelen in 2022 het hoogtepunt is. Ook op verschillende WK’s, EK’s en in de World Cups/ World Tour zijn er medailles in alle kleuren behaald.
Wat zal de Olympische Spelen nu brengen?
