In Hoorn fungeert ijsbaan De Westfries dit weekend als gastheer van de KNSB-CUP finale. Op het parkeerterrein klinkt de muziek al door het open dak van de hal. Binnen lopen voornamelijk meisjes en vrouwen in glitterpakken en met strakke knotten rond, met hier en daar een enkele jongen of man. Op het middenterrein ligt de baan, met aan de ene kant een tribune voor het publiek en aan de andere kant de plek voor de jury. De setting is overzichtelijk en compact. Maar achter dit decor borrelt iets: een sport die groeit en een snelgroeiende vereniging met een wachtlijst, die zich steeds verder professionaliseert.
Bij kunstschaatsvereniging Hoorn is Nigel van Houten de voorzitter die dat fundament bewaakt. Vier jaar geleden had hij nog weinig met kunstschaatsen, al kwam hij via zijn dochter wel regelmatig op de baan. Zij schaatste een aantal jaren, maar is inmiddels gestopt. "Ik dacht: ja, ik wil eigenlijk wel wat terugdoen, maar ik had niet zoveel met de sport." Een oproep voor bestuursleden bleef eerst liggen, tot zijn naam alsnog werd doorgegeven. "Toen zat ik eraan vast", zegt hij lachend.
Van Houten trof een vereniging aan die als club was ingericht en besloot die meer als een klein bedrijf te organiseren. "Je moet ijs huren, je hebt trainers. Dat zijn geen vrijwilligers zoals bij voetbal, maar betaalde, gelicenseerde mensen. Dus je bedrijfsvoering moet op orde zijn." Met zijn achtergrond als IT-consultant en ondernemer keek hij anders naar de club. "Als je een vereniging neerzet als bedrijf, kun je beter sturen, investeren en professionaliseren."
Die benadering werpt zijn vruchten af. Kunstschaatsvereniging Hoorn telt inmiddels zo’n 270 leden en zit aan haar maximum. "We hebben eigenlijk een enorme wachtlijst", vertelt Van Houten. "Omdat er gewoon niet meer ijs beschikbaar is." De groei van de sport botst hier letterlijk tegen de grenzen van het ijs.
Kelly tweede bij Adults Zilver
Kelly Jonckheere (30 jaar) eindigt dit weekend op haar thuisbaan in Hoorn op de tweede plek bij de finale van de KNSB-CUP in de categorie Adults Zilver. Ze is niet alleen actief op het ijs, maar ook daarbuiten onmisbaar: als trainer bij KVH én als kracht achter evenementen en het wedstrijdsecretariaat.
Met gemiddeld iets meer dan twee trainingen per week per lid komt de vereniging uit op zo’n 550 lessen per week. "Dat moet je beheersbaar houden op het ijs. Bij beginners kun je nog met grotere groepen werken, maar hoe beter ze worden, hoe meer ruimte ze nodig hebben. Uiteindelijk rijd je je kuur alleen."
Waar die groei precies vandaan komt, is lastig te duiden. "Ik kan niet helemaal achterhalen waarom. Nieuwe leden zeggen vaak: via social media of tv." Ook recente zichtbaarheid, zoals Daria en Michel op de Olympische Spelen, speelt mogelijk een rol. "Ja, dat spreekt wel aan." Opvallend is de instroom van volwassenen. "Het is inmiddels ongeveer fifty-fifty jeugd en adults", zegt hij. "Dus vanaf een jaar of zeventien, achttien."
Vooral die laatste groep komt met een ander perspectief. "Voor de categorie twintig plus is het een soort droomachtig prinsesgevoel. Ze hebben bijvoorbeeld een show gezien, of kunstschaatsen op tv. Dan gaat het toch een beetje kriebelen en komen ze voor een proefles." Vaak zonder ambitie om de top te halen, maar met de behoefte om iets nieuws te leren en daar beter in te worden. Die aantrekkingskracht lijkt vooral op vrouwen te slaan. "Van de honderd die binnenkomen is er één man en 99 vrouwen."
Inmiddels kijkt Van Houten met andere ogen naar wat er op het ijs gebeurt. "Het is een heel technische sport. Er zitten enorm veel herhalingen in en het duurt lang voordat je het beheerst." Wat hem vooral opvalt, is de intensiteit van wedstrijden. "Je hebt tweeënhalve minuut om te laten zien wat je kunt. Daarna is het klaar. Geen herkansing. Je kan hier geen pasje missen."
Terwijl rijders op het ijs zoeken naar perfectie, werkt Van Houten achter de schermen aan de voorwaarden die dat mogelijk maken. Soms zichtbaar, vaak onzichtbaar. "We hebben bijvoorbeeld het administratieve proces helemaal ingericht. Incasso’s, automatisering en koppelingen. Dat is misschien saai, maar dat moet wel kloppen."
Een van de dingen waar Van Houten zichtbaar trots op is, hangt letterlijk boven het ijs: een springkabel waarmee rijders in een harnas sprongen kunnen oefenen. "Je kunt springen zonder dat je op het ijs valt." Het idee ontstond bij de schaatsers zelf, de uitvoering lag bij hem. "Ik ben gaan zoeken tot ik het geregeld had. Dat heeft een jaar geduurd."
Volgens Van Houten is de installatie uniek in Nederland. Toch wil hij die niet exclusief houden. Andere verenigingen zijn welkom om er in Hoorn gebruik van te maken. "We hebben het niet als een geheim. Ik zou iedereen willen uitnodigen om hier te komen springen en onze springkabel te gebruiken."
Esther maakt zelf kunstschaatsjurken
Esther, ook KVH lid, staat dit weekend op het middenterrein met haar zelfgemaakte creaties.
Naast groei en innovatie speelt ook duurzaamheid een steeds grotere rol. IJsbanen zijn energie-intensief en daarmee kwetsbaar. “Als er wordt besloten dat het te veel energie kost, dan is het zo afgelopen. Dan heb je geen sport meer.”
Daarom zoekt hij actief de samenwerking op met de ijsbaan en andere partijen om het gebruik en de toekomstbestendigheid te vergroten. “Zo’n ijsbaan wordt meer waard als die meer gebruikt wordt.” Dat betekent ook experimenteren met andere activiteiten, zoals bootcamps en off-ice trainingen.
Het typeert zijn rol: niet alleen voorzitter, maar ook organisator, verbinder en strateeg. “Ik probeer steeds te schakelen. Vereniging, ijsbaan, gemeente. Alles hangt samen.” En dat terwijl het officieel vrijwilligerswerk is. “Het is geen fulltime job". zegt hij met een glimlach. “Maar eigenlijk ook weer wel. Je bent er altijd mee bezig. Maar tussendoor.”
Toch ligt zijn plezier niet in de sport zelf. “We hebben een heel goed team. De trainers zorgen voor het schaatsen. Ik kijk naar wat de vereniging nodig heeft. Misschien is het ook een voordeel dat ik niet zo in de sport zit. Dan kan ik het beter overzien.”
Al is die afstand in de loop der jaren kleiner geworden. Tijdens een showgala stond hij zelf op het ijs, in een rol die hij niet snel had voorzien. “Ik werd overtuigd om mee te doen in de openingsact. Met een circus outfit,” zegt hij lachend. “Als je daar staat voor zevenhonderd, achthonderd man, voel je je wel heel nederig als meneer de voorzitter.”
Vier jaar na die toevallige start is Nigel van Houten nog steeds geen kunstschaatser, maar wel degene die ervoor zorgt dat kunstschaatsers én de vereniging een sprong kunnen maken.
