Een duidelijke verklaring is moeilijk te vinden. Vast staat dat bij álle 25 kunstschaatsverenigingen het aantal leden fors is gegroeid. Samen telden zij op 1 januari van dit jaar 3857 aangesloten kunstschaatsers, dat waren er in 2021 nog slechts 1728. Zo blijkt uit kersverse cijfers van de KNSB. Dat betekent in vijf jaar een toename van maar liefst 121 procent.
“Dat zijn mooie cijfers, waar we uiteraard heel blij mee zijn”, zegt Berit Gunderson, disciplinemanager kunstschaatsen van de KNSB. “Steeds meer mensen kiezen voor de kunstschaatssport. In deze discipline komen fysieke uitdagingen en technische elementen samen, met volop ruimte om jezelf dagelijks te blijven ontwikkelen. Het bewegen op muziek geeft een gevoel van vrijheid op het ijs dat zich moeilijk laat vangen in woorden. Juist die combinatie maakt kunstschaatsen een unieke sport en verklaart de aanhoudende groei in populariteit."
Grote vraag is: waar komt deze explosieve groei vandaan? Uit instroomonderzoeken van de KNSB blijkt dat veruit de meesten (bijna 60 procent) gaan kunstschaatsen bij een club om zichzelf te verbeteren, onder begeleiding van een trainer. De sociale omgeving (ouders, familie, vrienden) is hun belangrijkste inspiratiebron. Een op de vijf kunstschaatsers die wedstrijden rijdt, zegt geïnspireerd te zijn door een topsporter.
“We weten het niet echt, maar waarschijnlijk is wel sprake van een Lindsay-effect", zegt Gunderson. Zij doelt op Lindsay van Zundert, die in 2022 meedeed aan de Olympische Spelen, als eerste Nederlandse kunstschaatsster sinds 1976. “De sport is daardoor zichtbaarder geworden, ook via de tv. Lindsay is een ware ambassadeur, die ongetwijfeld meisjes heeft geïnspireerd om ook te gaan kunstschaatsen.”
Bij de Spelen in Milaan is TeamNL voor het eerst met een kunstschaatspaar aanwezig: Daria Danilova en Michel Tsiba. Zij zullen zo opnieuw zorgen voor media-aandacht. Zal de populariteit nog verder stijgen? De groei is in heel het land waarneembaar, geen regio uitgezonderd. Sommige verenigingen zijn in vijf jaar tijd geëxplodeerd, met groeipercentages tot 650 procent (Amaranth in Den Haag). De grootste club is Figure Skating Amsterdam, dat nu 390 leden telt, meer dan een verdubbeling in vijf jaar tijd.
De kunstschaatsclubs verwelkomen niet alleen steeds meer jeugdleden, ook veel volwassenen melden zich aan. Vrouwen van pakweg 25 tot ruim 40 jaar keren terug op het ijs na jaren van afwezigheid, of melden zich aan als echte beginners. Gunderson: “Vrouwen die er al heel lang van droomden om te gaan kunstschaatsen, besluiten het nu gewoon een keer te gaan doen. Dat hoorde je vooral in coronatijd.”
De enorme aanwas kent ook zijn keerzijde, want verenigingen hebben vaak niet genoeg ijs-uren om iedereen aan zijn of (vooral) haar trekken te laten komen. Het gevolg: lange wachtlijsten. “Wij hadden in oktober 150 mensen op de wachtlijst staan, nu zijn dat er 80, maar elke dag nog melden zich nieuwe mensen aan”, zegt Nicole Bronsgeest van ZKV De IJsvogels uit Zoetermeer, die groeide van 82 naar 260 leden. “Onze ambitie is om de grootste kunstschaatsclub van Nederland te worden. Maar dat kan nu niet, want de ijsbaan (Silverdome, red.) zit rammetje vol. We hebben écht meer ijs nodig.”
Bij de Kunstrijclub Groningen (KCG) eenzelfde verhaal. “Op de wachtlijst staan nu 150 mensen en het blijft maar binnendruppelen”, zegt Linda Kort van KCG, die van 108 naar 178 leden ging. Verder groeien lukt niet, ook al zijn er kandidaat-schaatsers genoeg. “We hebben gewoon niet meer ijs tot onze beschikking. Het resultaat is dat we veel mensen teleur moeten stellen, dat vinden wij jammer.”
De KNSB kent de problematiek en maakt zich sterk voor het realiseren van meer vierkante meters kunstijs. “We zien dat het op elke ijsbaan knelt”, zegt Jurre Trouw, manager sportparticipatie van de KNSB. “Niet voor niets heeft Haarlem net een extra ijsvloer van 30x60 meter neergelegd en in Tilburg zijn ze hetzelfde van plan. Er is behoefte aan, dat is duidelijk. De groeiende populariteit van het kunstschaatsen is geweldig, het zou zonde zijn als die ontwikkeling stopt omdat voldoende ijs ontbreekt. Wij stimuleren de aanleg van 30x60-banen, niet alleen als toevoeging op bestaande locaties, maar ook in gemeenten die nog geen ijsbaan hebben. Die kleinere ijsvloeren zijn ook bij uitstek geschikt om de jeugd kennis te laten maken met het schaatsen in zijn volle breedte.”
De KNSB telt naast de 25 gespecialiseerde clubs ook drie verenigingen die kunstschaatsen naast andere disciplines (zoals langebaan en shorttrack) aanbieden. Ook deze clubs maakten een flinke groei door. Samen zagen ze hun ledenaantal in de laatste vijf jaar stijgen van 1164 naar 1393: een groei van 20 procent. Het is heel waarschijnlijk dat kunstschaatsen hierin een flink aandeel heeft.
