De koudste kerst in 31 jaar bracht schaatspret op natuurijs. “Compliment voor de vele ijsclubs die er snel bij waren.” In deze eerste volle week van 2026 blijft het winters weer, maar sneeuw speelt de schaatsers parten. Een korte terugblik.
Van Gramsbergen tot Noordwijk en van Oostzaan tot Noordlaren, in heel het land slaagden natuurijsclubs erin om op tweede, derde en/of vierde kerstdag hun banen te openen voor het publiek. Bij de Winterswijkse IJsvereniging, die op 26 december de eerste marathon op natuurijs kon organiseren, werd op oudjaarsdag nog geschaatst.
“Een huzarenstukje”, zegt Jurre Trouw, manager sportparticipatie van de KNSB. “Dat compliment is niet alleen bestemd voor Winterswijk, maar voor álle natuurijsclubs die weer open zijn geweest. Hartverwarmend om te zien dat vrijwilligers zelfs hun kerst opofferen om duizenden liefhebbers schaatsplezier te bezorgen. En plezier was er! Schaatsen op natuurijs is en blijft het mooiste wat er is, daarom zie je alleen maar mensen met een grote glimlach op het ijs.”
Sinds enkele jaren bevordert de KNSB de aanleg van combibanen: verharde banen waarop je in de zomer kunt skeeleren en ‘s winters (met sproeiers) snel een dun laagje natuurijs kunt creëren. Steeds meer natuurijsclubs hebben zo’n baan gerealiseerd of smeden plannen om dat te gaan doen. Trouw: “Een goede en noodzakelijke ontwikkeling, want zo kunnen we optimaal profiteren van winterse vorst, hoe kort die ook duurt. Alleen zo kunnen we het schaatsen op natuurijs nog lang in stand houden.”
Rond de kerstdagen zijn verspreid over het land ongeveer vijftig natuurijsbanen één of meer dagen open geweest. En er werd niet alleen geschaatst op ijsbanen van clubs; liefhebbers trokken ook naar bevroren polders, vennen en meertjes. Dat brengt natuurlijk risico’s met zich mee, maar het leverde ook weer schitterend sfeerbeelden op, zoals deze video vanuit de Weerribben, die gedeeld werd via RTV Oost. In Haastrecht (Krimpenerwaard) werd zelfs een onofficiële kortebaanwedstrijd verreden.
De media besteedden uitgebreid aandacht aan de schaatspret op natuurijs. Die exposure hield bijna gelijke tred met de uitgebreide verslaggeving van het Staatsloterij Olympisch Kwalificatietoernooi in Thialf. “Schaatsen zit in ons DNA en zo’n periode als deze bewijst dat de sport springlevend is bij een breed publiek. Mensen kijken niet alleen graag naar schaatsen, ze trekken er ook graag zelf op uit. Dat is de kracht van natuurijs”, aldus Trouw.
De KNSB stimuleert niet alleen de komst van meer combibanen om eerder op natuurijs te kunnen schaatsen, ook maakt de schaatsbond zich hard voor meer vierkante meters kunstijs. Nederland telt 22 kunstijsbanen. De meeste daarvan hebben een rondbaan van 400 meter (of iets kleiner) en één (of twee) ijshockeyvloer(en) van 30x60 meter, ook geschikt voor shorttrack en kunstschaatsen.
Trouw: “We zien bij haast elke ijsbaan dat de capaciteit knelt, met name op de ijsvloer van 30x60 meter. Shorttrack groeit licht en kunstschaatsen stijgt enorm in populariteit. De meeste clubs hanteren wachtlijsten, omdat ze niet genoeg ijsuren hebben. Het is goed dat enkele ijsbanen, zoals Haarlem en Tilburg, extra ijs creëren. Wij denken dat er meer nodig is. Juist kleinere banen zijn geschikt om de jeugd kennis te laten maken met het schaatsen, nu ze dat niet meer vanzelfsprekend op natuurijs doen.”
De regio rond Ede geldt voor de KNSB als een van de witte vlekken in Nederland. Schaatsliefhebbers moeten minimaal drie kwartier autorijden om bij de dichtstbijzijnde kunstijsbaan te komen. De Promotiegroep Kunstijsbaan Ede (PKE) lobbyt hard om in de Gelderse stad een tunnelijsbaan van de grond te krijgen. Onderzoek wijst uit dat dit haalbaar is en de exploitant van een soortgelijke baan in Rotterdam wil hier graag instappen.
Wat heeft dat nu met natuurijs te maken? Welnu, ook in Ede rukten de liefhebbers massaal uit om te schaatsen op het natuurijs van de Edese IJsvereniging. Daar tekenden velen meteen de petitie, die intussen 1120 ondertekenaars heeft, voor de komst van een (tunnel)kunstijsbaan. Het resultaat hiervan is dat de gemeenteraad van Ede zich op 29 januari zich over het initiatief zal buigen.
“Spannend wat dat oplevert”, zegt Leendert van Prooije, voorzitter van de PKE. Die brengt op 10 januari met een groep Edese gemeenteraadsleden een bezoek aan de Schaatsbaan Rotterdam. Op 22 januari wordt de petitie aangeboden, die nu door 1120 mensen is ondertekend. Vier partijen hebben de komst van een tunnelijsbaan al opgenomen in hun programma voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart. “Dus er gebeurt veel en deze natuurijsperiode laat weer zien dat Ede echt behoefte heeft aan een schaatsbaan.”
Ook op de kunstijsbanen was het een grote drukte tijdens de kerstvakantie. De media-aandacht voor zowel het OKT als het natuurijs zal hieraan hebben bijgedragen. Zien schaatsen doet schaatsen, zo blijkt. Bijgaande foto is afkomstig uit Thialf, waar de recreanten massaal het ijs bevolkten dat in de week daarvoor nog door de toppers van langebaan en marathon was gebruikt.
“Of het extra druk is geweest in de kerstvakantie? Zeker, ik denk dat we 20 procent meer bezoekers hadden dan vorig jaar”, zegt Dennis van Rijswijk, voorzitter van de Vereniging Kunstijsbanen Nederland (VKN) en operationeel directeur van De Uithof in Den Haag. “Het viel allemaal net goed. Mensen konden even ruiken aan het natuurijs en toen ze de smaak te pakken hadden, was het weer voorbij. Ouders hebben hun kinderen intussen wel schaatsen en snert beloofd en dan komen ze naar de kunstijsbaan.”
Extra marketing van de individuele ijsbanen zal links en rechts ook hebben geholpen. De kunstijsbanen timmeren daarin voor het eerst ook samen aan de weg. Deze winter zullen ze, van 10 tot 25 januari, te zien zijn in tv-reclames van de STER. Olympisch kampioen Gianni Romme, manager van de Kunstijsbaan Breda, speelt een rol in deze reclame van de VKN. Meer informatie over de kunstijsbanen en de campagne vind je op hollandsijs.nl.
Overigens leidt de sneeuwval bij enkele ijsstadions tot problemen. Om het risico van instorting te vermijden, wordt onder meer bij Thialf in Heerenveen en De Uithof in Den Haag hard gewerkt om sneeuw van de daken te verwijderen.
Tot slot: kunnen we deze week nog het natuurijs op? In Winterswijk kregen ze het wonderwel weer voor elkaar en ook in Aalten ging de baan nog open, maar de kans dat dit elders ook lukt is klein. De hevige sneeuwval is een plaag voor natuurijsmeesters, omdat dit de ijsvorming belemmert. De sneeuw plakt aan het ijs en daar zijn ze vooral bij de clubs met landijsbanen (ondergelopen weilanden) niet blij mee.
“We blijven duimen voor nog een paar dagen natuurijs”, zegt Trouw. “Onze verenigingen en hun trouwe vrijwilligers staan er klaar voor. En lukt het deze week niet, misschien komt het er dan later deze winter nog van. We hebben gelukkig weer even gezien hoe blij iedereen wordt van natuurijs. Als het aan ons ligt, grijpen we elke kans daarop met beide handen aan.”
