Jan Bos maakt van Thialf thuisbasis voor Chinese schaatsers

Ruim voordat de meeste Nederlandse topschaatsteams het zomerijs in Thialf opstappen, rijden er nog genoeg andere ‘vreemde vogels’ hun rondjes op de baan. En dat zijn niet de minsten, zo blijkt dinsdagmorgen rond de klok van acht uur. Een olympisch kampioen, een vijfvoudig wereldkampioen, de man die Joep Wennemars in Milaan een olympisch trauma bezorgde en een vrouw met Aziatisch uiterlijk glijden voor de eerste keer over de bevroren piste, terwijl hun coaches toekijken. Ze schaatsen allemaal in het zwart. Een draagt een afwijkend pak, met horizontale, gele strepen rond de onderbenen én een naam op de zijkant van zijn dijbeen: Gao. De ploeg? Team TTT, zo is het aangemeld bij de coördinator van de ijsbaan die de beschikbare uren indeelt.

Tingyu Gao, van 15 december 1997, is al even geleden neergestreken in Heerenveen. Hier mag hij, de man die in 2022 tijdens de corona-Winterspelen van de eerste Chinese schaatser ooit werd die goud won (op de 500 meter), zich voorbereiden op het komend seizoen. “Zo is het een beetje bepaald door de Chinese schaatsbond. Er bestaat geen kernploeg meer”, legt Jan Bos na de training uit. De Nederlandse oud-wereldkampioen sprint is tot het einde van de laatstgehouden Winterspelen in Milaan een van de bondscoaches van China geweest. Vrijwel direct erna is de nationale ploeg ontbonden en sindsdien streven de autoriteiten ernaar de betere atleten her en der in de wereld onder te brengen bij goede trainers en coaches.

Gao, die voorbije winter welgeteld een prima 500 meter heeft laten noteren (derde in de eerste World Cup in Salt Lake City), is een soort van ‘gestationeerd’ in Nederland. Hij wordt vergezeld door de bijna 28-jarige Lian Ziwen, in deze contreien vooral bekend omdat hij zo onhandig kruiste met Joep Wennemars op de olympische 1000 meter. Ying-Chu Chen (31) behoort eveneens tot de minidelegatie van Bos, net als good-old Kai Verbij. “Misschien komen er nog meer rijders bij. Ik zou dat graag zien en willen, maar China moet er ook akkoord mee zijn. Het is eerst de bedoeling dat ik hier een basis creëer, oftewel de zaak goed op poten zet. Ik ben er blij mee, want het zijn niet de minste schaatsers die ik onder mijn hoede heb.”

Dat was-ie ook vier jaar lang in zijn rol van bondscoach, met standplaats Beijing. “Beide functies zijn mooi, maar heel verschillend. Ik ga ook niet zeggen dat het ene beter is dan het andere. Het is werken in de situatie die je gegeven wordt. Mijn voordeel is dat ik de Chinese schaatsers een beetje ken. Ik spreek een redelijk woordje Chinees onderhand – al is de communicatie nooit een probleem geweest – ik weet wat ze hebben meegemaakt en waar ze mee zitten, ik ken hun onzekerheden. Waar het vooral om draait is de vraag: staan ze open voor wat je te vertellen hebt? Ze verlaten hun land, belanden in een totaal andere cultuur, een volledig andere wereld. Zelfs dat gegeven is niet het probleem. Wel zoals we het in Nederland gewend zijn: veel zelf doen en daar de verantwoordelijkheid voor pakken. Dat zijn ze in China minder gewend en dat heb ik de laatste vier jaar gemerkt. Je moet hen veel meer coachen dan Nederlanders.”

Hij vindt het geen enkel probleem. Net zomin de eeuwige kwestie van ijstijd krijgen in Thialf. Buitenlandse teams worden doorgaans alleen ’s morgens vroeg of laat in de middag toegelaten. “We mogen het ijs op, daar ben ik heel dankbaar voor. Als dat nou om acht uur ’s ochtends is, dan is dat zo. Moet je gewoon wat vroeger naar je nest in de avond. Het is hetzelfde als met de wereldbekers: wanneer je in de B-groep moet starten, is dat vaak om acht uur. Stel dat je je elke keer gaat zitten beklagen omdat het zo vroeg is, dan zul je het ook moeilijk hebben in de wedstrijden. Tja, het geldt net zo goed voor Gao. Hij was olympisch kampioen. Nu moet hij er hard voor werken. Ik geloof niet dat hij er veel problemen mee heeft. Trouwens, ik moet evengoed thuis om half zes opstaan om de shorttracktraining van negen uur te halen. Het is wat het is.”

Wat Bos duidelijk maakt: wie wat wil bereiken, moet ervoor investeren. Dat doen de uit Taiwan afkomstige sprinter Chen (‘Ze kan echt wel wat, want ze schaatst pas drie seizoenen en werd al een keer tweede in de World Cup in Calgary’) en Verbij ook. “Hij heeft zich aangesloten om weer goed te worden, niet om een carrière af te bouwen. Kai wil graag nieuwe dingen blijven leren en kijken wat er nog in het vat zit. Ik zie best mogelijkheden, anders zou ik er nooit aan beginnen. Dat vind ik ook de eerste vereiste van een sporter: je gaat er vol voor of je gaat er niet voor. Voor mij is er geen tussenweg.”

Dat gedachtegoed zal Bos’ rechterhand aanspreken. De gelouterde Kosta Poltavets deelt alles wat hij in de loop der jaren aan kennis en kunde heeft vergaard op schaatsgebied met leergierige schaatsers. Zijn vorige project, Jutta Leerdam naar olympische glorie begeleiden via een heel ongewone weg, is het bewijs dat hij de lastige karweien niet schuwt. “We doen dit samen, al heeft Kosta gezegd dat hij minder vaak op het ijs wil staan. Op dat vlak doet hij een stapje terug en krijgt hij een vrijere rol. Het gaat erom dat we de volledige potentie uit die schaatsers halen. We hebben een klein clubje, maar kijk eens wie er aan boord is. Wereldtop 500 meter vrouwen. Wereldtop 500 meter mannen. Wereldkampioen sprint. Hopelijk kunnen we de wereld verrassen. De mensen verbazen. Dat is het mooiste wat er is.”