“Als hij het net zo goed doet als die anderen, wordt hij een heel grote.” Jillert Anema schuwt de ferme uitspraken nooit, maar nu volgt er onmiddellijk een waarschuwing. “Schrijf hem nou niet de hemel in, hè. Hij is nog maar een jochie, een guppy dat geen tegenslagen mag krijgen. Hij is veel te jong om een voorspelling te doen. Dat was destijds niet anders, in de periode dat Jong Oranje nog bestond. Zaten daar vijf jongens in, dan wist je dat zij alle vijf goede schaatsers waren. Wie er de Sven Kramer van dat groepje werd, wist je echt niet. Dat hoefde niet de beste op dat ogenblik te zijn. Het zou daarom aanmatigend zijn Friso te vergelijken met Jorrit Bergsma.”
Die laatste, de olympisch kampioen van Milaan, pikte hij zeventien jaar geleden op uit een gezelschap dat op een schaatsfeestje was aan het eind van het seizoen. De mr. Pieterband speelde in wat tegenwoordig de persruimte is in Thialf, Anema was een van de bezoekers. Hij verliet de avond, maar besloot toch weer terug te keren. “Ik zei tegen m’n vrouw: ik ga nog even naar dat feest, want ik wil die Jorrit Bergsma spreken. Als hij een beetje verandert, wordt hij een heel goede rijder. Hetzelfde geldt voor Marijke Groenewoud, ook naar haar ben ik zelf gegaan.” Beiden zijn intussen olympisch kampioen.
Wat Anema duidelijk probeert te maken: er zijn niet veel atleten in zijn ploeg geweest die gevraagd zijn bij hem te komen schaatsen. “Wij voeren elk jaar sollicitatiegesprekken, maar met mensen die zelf informeren of er plaats is.” Bergsma en Groenewoud waren de uitzonderingen. En nu Friso van Vliet ook, de 17-jarige boerenzoon uit Zeewolde. “Hij behoort dus tot een select gezelschap. Ik heb hem gevraagd langs te komen om te praten.”
Dat onderhoud is beklonken met een verbintenis van twee jaar. “Ik heb hem afgelopen seizoen weleens zien trainen en toen viel hij op. Vervolgens kregen we een tip van onze scouts die hem beter volgden. We moesten eens een praatje maken. Nou, het klikte. Hij is Nederlands kampioen op de marathon geworden bij de neo-senioren en heeft 6.37 gereden op de vijf kilometer. Dan kun je wat.”
Dat besef heeft de havo-scholier intussen ook. Van Vliet erkent dat de ontwikkeling hard is gegaan, zeker het voorbije seizoen, al vallen sommige resultaten hem niet helemaal mee. Die van de verschillende NK’s op de langebaan bijvoorbeeld. Twee keer nationaal kampioen worden op de marathon (neo-senioren en Junior A) binnen anderhalve maand was dan weer wel een opsteker. “Wanneer ik word benaderd door zo’n ploeg als Zaanlander, betekent dat ik op de goede weg ben. Dit is een mooie uitdaging. Ik vind marathons rijden leuk en tegelijkertijd is dat een goede trainingsvorm voor de langebaan. Daarom is dit team perfect, want hier worden de disciplines gecombineerd”, vertelt Van Vliet, die zijn eerste vijf kilometer pas een jaar geleden schaatste.
Die eindigde na 6.49,34. Acht maanden later vlogen de seconden eraf. De 6.37 en een beetje die eruit rolde tijdens een trainingswedstrijd, heeft hem niet verbaasd. “Ik heb altijd geweten dat er meer inzat. Misschien niet dat het plotseling zo snel zou gaan, hoor. Toen ik junior-B1 was, dacht ik erover om te stoppen met schaatsen. Ik bleek niet eens goed genoeg om de Amsterdamse baanselectie te halen. Ik reed de snelste drie kilometer van de Jaap Eden, maar kon geen goede 500 meter schaatsen. Volgens mij deed ik er 45 seconden over. En in de jeugdcategorieën draaide het op een NK om de 500 en 1500 meter. Op die afstanden kon ik niet mee.
Op een gegeven moment heb ik me maar bij de baanselectie van Frits Schalij aangesloten. Ik deed mee aan een landelijke voorselectie voor een NK op de drie kilometer en aan dat kampioenschap. Daarna ben ik in het KTT Midden-Oost gekomen. En nu dan bij Zaanlander”, aldus Van Vliet die nog twee vakken moet doen om z'n havo-diploma te behalen.
“Als dat is afgerond – nog twee vakken - is het studeren even klaar”, zegt hij lachend. “Dan gaat de aandacht voorlopig uit naar schaatsen. Ik woon al in Heerenveen, bij mijn zus (Rosalie, die bij Essen zit, red.), dat is handiger dan thuis in Zeewolde, want ik moet m’n rijbewijs nog halen. Uiteindelijk wil ik het boerenbedrijf van mijn vader overnemen", schetst hij even snel een andere toekomstdroom. Dat komt later.”
Eerst zien of de belofte daadwerkelijk een topper wordt, à la Bergsma, of zo. Hij behoort niet zomaar tot een select gezelschap....
