Het afgevulde Tilburgs IJssportcentrum smulde er op het EK Shorttrack alle keren van. Zodra de rijders voor de finale van een afstand werden gepresenteerd via de grote videoschermen in de hoeken van het stadion – en Jens zat er steeds tussen – klonk er bij het gejuich en applaus ook gelach. Van ’t Wout die zich omdraait in het korte filmpje en dan vol bravoure zijn wijsvinger langs de streep op zijn gezicht laat glijden. Het is tegenwoordig zijn handelsmerk waar ook Vladislav Bykanov om moet grinniken. De 36-jarige Israëliër met Oekraïense roots, die al jaren in Heerenveen woont, was nog niet zo lang geleden meetrainend lid van de nationale shorttrackselectie. En zo kwam hij op de bewuste dag (21 septemer 2019) in aanraking met het toen pas 17-jarige talent dat zijn eerste A-finale bij de senioren mocht rijden.
“Om eerlijk te zijn: ik hield in die race om de KNSB Cup geen rekening met Jens, al kon je zien dat hij heel goed aan het worden was. Hij schaatste nog bij het KNSB Talent Team Noord. Wat ik me ervan herinner is dat het vrij vroeg in de wedstrijd gebeurde, de vierde ronde van de 1000 meter. Ik kwam de bocht uit met de bedoeling iemand in te halen en zette mijn linkermes op een blokje. Het volgende moment hapte die schaats in het ijs, en werd ik als het ware gelanceerd. Doordat ik links ‘vaststond’ vloog ik naar rechts en ging mijn rechterbeen achteruit de lucht in, op de plek waar Jens reed. Ik voelde niet eens dat ik hem raakte, omdat ik zelf best veel pijn had van mijn verdraaide linkerknie en -voet die in die stijve schoen zat.
“Daarna stond ik weer op en zag hoe Jens zijn gezicht vasthield, terwijl de race doorging. Jongens, schoot er door mijn hoofd, kijk even naar hem want er is iets mis. Nog altijd niet wetend dat ik hem had geraakt. Ik zag geen bloed, maar die messen zijn vlijmscherp en hebben dezelfde uitwerking als een samuraizwaard. Ik schrok me rot en ben naar het ambulancepersoneel gegaan die Jens’ gezicht al met ijs behandelden. Gelukkig was het niet dramatisch – al is gelukkig in dit verband niet een juist woord – want ik bedoel: wanneer mijn schaats iets lager terecht zou zijn gekomen, zou het veel erger zijn geweest.
“Wat me echter het meest is bijgebleven, was de laconieke reactie van Jens. Hé jongen, ’t is allemaal oké, zei hij, terwijl hij een beetje lachte. Hij probeerde mij gerust te stellen. Man, reageerde ik, je moet je niet druk maken over mij, het gaat om jou en ik hoop dat alles goed met je is. Als je ziet hoe hij er nu mee omgaat, dat hij voor elke finale naar dat litteken wijst waar hij geen enkele moeite heeft. Ik weet niet of Jens er trots op is, zeker is dat-ie zich er niet voor schaamt. Dit ongeluk had grote gevolgen kunnen hebben voor de rest van zijn leven. Nee hoor, Jens zegt simpelweg: Dit is part of the game. Let’s go!"
Bykanov schudt zijn hoofd. “We moesten twee weken later meedoen aan de Sjanghai Trophy. Jens zou als een van de vier Nederlanders ook mee mogen, dat was voor deze KNSB Cup besloten. Ik adviseerde hem thuis te blijven om goed te herstellen zodat hij de rest van het seizoen fit zou zijn. ‘Nee, ik wil mee. Het maakt me niet uit, deze blessure heeft geen effect op hoe ik schaats’. Uiteindelijk werd voor hem besloten dat hij de trip moest overslaan. Het tekende de instelling van Jens wel.”
De crash heeft Bykanov niet lang achtervolgd, mede dankzij het bemoedigende commentaar van Van ’t Wout direct na het incident. “Ik moest door. Ik ben volgens mij na die val en de gevolgen ervan niet anders gaan schaatsen. Als dergelijke dingen in je hoofd blijven zitten, kun je beter stoppen want dan raas je niet langer de bochten door bij een snelheid van vijftig kilometer per uur. Zodra ik op televisie naar shorttrack kijk en Jens zie, ben ik trots op hem. Nee, niet trots op de crash, wel hoe hij ermee omgaat. Het is bizar zoals hij kennelijk kracht put uit de gezichtsbeschadiging. Het maakt hem nog sterker. ‘I find the way to get better’, zegt hij weleens in een interview. Juist daarom is hij zo goed, niet alleen omdat hij het talent voor shorttrack heeft.”
Hij noemt het een wereld van verschil met zichzelf. “Jens beheerst alles: hij kan rondjes schaatsen, hij kan heel snel accelereren, hij heeft een ongekende topsnelheid, hij kan tactisch sterk rijden, zowel vooraan in the pack als achterin. Ik kon goed rondjes schaatsen, af en toe een snel rondje pakken, maar hij heeft het volledige pakket. Het is genieten wanneer hij het gevecht aangaat met William Dandjinou. Dat is spelen op heel hoog niveau, prachtig om te zien.”
Vladislav Bykanov: 'Bizar hoe laconiek Jens erop reageerde'
Op een puntje in het noorden van Israël, zo’n beetje op de grens met Libanon, begon Vladislav Bykanov ooit te shorttracken. Hij omschrijft het als een bolwerk van zo’n 150 kinderen, allen van uit Rusland geëmigreerde ouders, die de sport oppikten. Bykanov viel al gauw op en debuteerde op z’n zestiende in de World Cup. “Dat was in de winter van de Olympische Spelen in Turijn. Eerst een wereldbeker in Bormio, daarna het kwalificatietoernooi voor de Spelen van 2006 – waarop ik me helaas niet plaatste – en vervolgens een wereldbeker in Den Haag. Het was niet zo gemakkelijk, want we trainden in Israël en moesten steeds voor wedstrijden dure reizen maken naar Europa.”
Ook Vancouver dat de Spelen in 2010 organiseerde, miste hij. De pijn ervan viel mee. “Weet je, de verwachtingen waren niet zo hoog. Ik was jong, trainde op een baantje in Israël en wist dat ik normaal gesproken op mijn achttiende het leger in zou moeten, als de resultaten niet goed genoeg waren. Ik was redelijk oké en ontving de status van topsporter, wat betekende dat ik weliswaar mijn dienstplicht vervulde maar alle tijd had om te schaatsen.”
En de gelegenheid om de wereld te otdekken, Canada om te beginnen. Vanaf die periode kreeg Bykanov te maken met de latere Nederlandse bondscoach Jeroen Otter, die een internationaal team begeleidde. Toen de Noord-Hollander werd ingelijfd door de KNSB voegde hij na een jaar de Israëliër toe als sparringpartner van de nationale selectie. Hij zag de potentie van de leergierige ‘exoot’ die hem niet teleurstelde. Binnen een jaar eindigde Bykanov twee keer in de top-10 van een World Cup. Sterker nog, hij bereikte ook de Winterspelen drie keer achter elkaar.
In Sochi (2014) droeg hij de vlag van de minidelegatie van zijn land, op het ijs van Pyeongchang (2018) was hij er opnieuw bij en dat gold eveneens voor de Spelen in Beijing (2022). Hoewel het vuur voor de sport nog lang niet bij hem was gedoofd, moest de liefhebber in 2022 na 24 winters toch het vaantje strijken vanwege ernstige heupklachten. De revalidatie duurde lang, Bykanov wilde nog niet stoppen, maar concludeerde dat het misschien wel beter zou zijn. “Ik moest de zaak niet forceren zoals ik eerder op mijn 25e had gedaan na een operatie. Bovendien stopte Jeroen met coachen in hetzelfde jaar. Aan hem heb ik zoveel te danken in mijn carrière. Ik denk dat als coach niet veel beters in de wereld is dan hij.”
Bykanov is vandaag de dag zzp’er in de IT. Van shorttrack op tv mist hij niets, en toernooien van topniveau in Nederland woont hij bij voorkeur persoonlijk bij. De Spelen? “Daar ga ik zeker heen met mijn vrouw. We hebben flink moeten betalen, maar we hebben gelukkig kaarten voor een van de mooiste dagen, met onder andere de finale van de 1000 meter voor mannen. Hopelijk haalt Jens die eindstrijd en wint hij een medaille, dan kunnen we ’s avonds een geweldig feest vieren in het TeamNL Huis. Daar verheugen we ons enorm op.”
