Daar stond hij, Marcel Bosker. Veertien jaar oud, op de veranda achter het huis van Jan en Ineke in Ten Boer. Vanuit Zwitserland naar Groningen gekomen, klaar om zonder proefperiode bij de familie Smit in te trekken en te doen waarvoor hij was gekomen: schaatsen. Serieus schaatsen. “Hij had z’n tas al bij zich”, herinnert gastmoeder Ineke zich.
De stap naar Nederland kwam niet uit het niets. In Zwitserland was Marcel al vroeg serieus bezig met schaatsen, grotendeels onder begeleiding van zijn moeder Henriët van der Meer. Talent had hij, maar de mogelijkheden waren beperkt. “Je hebt daar één grote baan, dat is Davos. Dat is natuurijs”, vertelt Jan. “En één klein baantje in Zürich van 250 meter.” Voor een kind genoeg, voor een ambitieuze tiener te weinig.
Tijdens een trainingsperiode in Inzell, een jaar voordat hij naar Groningen verhuisde, kwam een toekomst in Nederland in beeld. Trainer Erwin ten Hove, nu coach bij IKO-X2O, zag hem rijden, raakte met hem in gesprek en ontdekte dat Marcel Nederlands sprak en Nederlandse ouders had. “Hij wilde toen al heel graag naar Nederland”, zegt Ineke. “Omdat de schaatssport hier zoveel groter is.”
Via Erwin, die ook als tiener bij Jan en Ineke had gewoond, kwam Marcel terecht bij iSkate. In die constructie waren school en sport nauw met elkaar verweven. “Net als in Amerika”, legt Ineke uit. “De school werd afgestemd op de sport, en de sport op de school.” In Groningen had Marcel betere faciliteiten, meer tegenstand en een dagelijks niveau dat zijn ontwikkeling versnelde.
Marcel Bosker in z'n jonge jaren
- Eerste keer op het ijs
Als klein jongetje in Zwitserland, onder begeleiding van zijn moeder Henriët van der Meer. - Eerste vereniging
IJsvereniging Groningen (YVG). - Eerste coach
Bij de Schaatsacademie Groningen werd Marcel getraind door voormalig schaatser Milan Kocken.
Wie Marcel als tiener meemaakte, zag vooral focus. Verlegen was hij wel, in het begin. “Heel rustig, een beetje in zichzelf”, zegt Jan. “Als je met hem een gesprek wilde, moest je het er soms uittrekken.” Maar onzeker over zijn doel was hij nooit. Dat blijkt ook uit een krantenknipsel dat Jan en Ineke hebben bewaard uit het Dagblad van het Noorden. Een guitige, vijftienjarige Marcel Bosker kijkt de camera in en zegt zonder omwegen: “Ik wil in 2018 in Zuid-Korea olympisch kampioen worden.”
Al snel kregen zijn dagen een vast ritme: trainen, school, trainen, school. Op de fiets door Groningen, van huis naar de ijsbaan en weer terug. “Dat was zijn leven”, zegt Ineke. Feestjes, uitgaan en alcohol pasten simpelweg niet in dat schema. “Zolang hij hier woonde, heeft hij één keer een flesje bier gehad”, vertelt Jan. Niet omdat het verboden werd, maar omdat hij het zelf niet wilde. “Hij had daar geen behoefte aan.” Ook slapen deed hij op vaste tijden. “Elke avond tien uur op bed. Stipt”, zegt Jan. Het klinkt streng, maar bij Marcel kwam het van binnenuit. Niemand hoefde hem achter zijn vodden te zitten. “Hij wist waarvoor hij hier was.”
Op het ijs betaalde die keuze zich vrijwel meteen uit. “Bij de junioren won hij alles”, zegt Ineke. Marcel was fysiek sterk, technisch goed en vooral onverzettelijk. Zijn kracht zat minder in vanzelfsprekend talent en meer in arbeid. “Hij moet het hebben van hard werken”, zegt Jan. “En hij heeft uitschieters.”
Die mentaliteit bracht hem ver, maar zorgde soms ook voor botsingen. Winnen was voor Marcel lang de norm, dus verliezen moest hij leren. Dat werd pijnlijk duidelijk toen hij als jonge schaatser eens tweede werd, boos op het podium stond met zijn muts op en een official van repliek diende op het moment dat hem verzocht werd die af te zetten.
Thuis volgde de correctie. “Hij vroeg: 'Ben je niet trots?'”, vertelt Ineke. “Ik zei: nee. Ik zou trots zijn als je morgen je excuses aanbiedt aan die mevrouw”. En dat deed Marcel. Het was een les die bleef hangen. Niet alleen over sportiviteit, maar over verantwoordelijkheid nemen voor je gedrag, ook als de emotie hoog zit. Nu kunnen ze er samen om lachen.
Naast zijn sportieve ontwikkeling liet Marcel zijn vastberadenheid ook buiten het ijs zien. Bij het leren van Engels bijvoorbeeld. In het begin ging dat moeizaam. “Hij bakte er niks van”, zegt Ineke grappend. De oplossing kwam uit het gezin, vooral van zijn ‘zusjes’. “Ze zeiden tegen hem: 'jij wordt straks wereldkampioen en dan moet je een interview geven. Hoe belachelijk is het als je geen Engels spreekt?'” De afspraak was helder: elke dag een uur BBC kijken, zonder ondertiteling. Marcel hield zich eraan. Met resultaat: inmiddels spreekt hij vloeiend Engels.
Bij Jan en Ineke kwam Marcel terecht in een huishouden met vaste routines en duidelijke afspraken. Daardoor was hij in het begin voorzichtig. “Hij was heel bang dat we hem weg zouden sturen als hij iets verkeerd deed”, vertelt Ineke. Dat gevoel verdween pas toen hij begreep dat boosheid of kritiek hier gewoon bij het dagelijks leven hoorde."
Langzaam werd hij onderdeel van het gezin en draaide hij mee in vakanties, familiefeestjes en het dagelijkse leven. “Dit werd zijn veilige plek. Zijn thuis”, zegt Ineke. Dat gevoel bleef, ook toen Marcel het huis verliet en zijn schaatscarrière verder vorm kreeg in Heerenveen. Op zijn bruiloft met Melissa Wijfje, afgelopen zomer, speelde het gastgezin een prominente rol. De ceremonie werd zelfs geleid door hun oudste dochter. “Dat moest van Marcel.”
Nu, ruim tien jaar na die eerste dag op de veranda, staat Milaan voor de deur. Marcel is opnieuw olympiër. Niet zonder discussie, niet zonder spanning. De aanwijsprocedure zorgde voor onrust, ook bij hem. “De manier waarop was niet leuk”, zegt Jan. Marcel sloot zich af van sociale media. “Dat doet hij bewust. Dat is beter voor hem.”
Jan en Ineke weten ook: de vijf kilometer is een grillige afstand, met veel internationale concurrentie. “Je kunt vierde worden, je kunt ook twaalfde worden”, vertelt schaatsliefhebber Jan. Ze kijken uit naar Milaan en zullen er ook bij zijn, al is de spanning groot. “Ik kan het soms niet aanzien”, geeft Ineke toe. “Dan loop ik weg.” Maar wat overduidelijk overheerst is trots. Niet alleen op de schaatser, maar op de man die hij is geworden. “We houden net zoveel van je zonder medailles”, zeggen ze tegen hem. “Dat maakt ons niets uit.”
En misschien is dat wel de belangrijkste bagage die Marcel Bosker meeneemt naar Milaan. Naast kracht, inhoud en ervaring is er een thuisbasis die hem ooit opving als jongen met een droom. In Zwitserland begon zijn weg. In Groningen kreeg die vorm. In Milaan volgt het volgende hoofdstuk.
Benieuwd wanneer Marcel in actie komt tijdens de Olympische Spelen? Bekijk hier het olympisch dagprogramma met de startlijsten, uitslagen en de deelnemers van de langebaanschaatswedstrijden in Milaan Cortina.
