Het winterseizoen verloopt moeizaam in de Lage Landen tot nu toe. Weliswaar beleefden we enkele speldenprikjes van Thialf in de vorm van een deftig pak sneeuw koud een maand terug. En ook begin deze week leek het warempel even winter bij de gratie van een 'flitshoog' bij Scandinavië.

Afgelopen zondag en maandag waaide er zowaar een strakke ooster die de gevoelstemperatuur tijdelijk richting de -10 graden deed dalen regionaal. Op een enkele natuurijsbaan, of verdwaald (voetbal)veldje achteraf kon nipt even worden geschaatst door een zonderlinge fanatiekeling, maar wat de ijsaangroei betrof was het natuurlijk armoe troef. Nergens in ‘t land werd het kouder dan drie graden beneden nul.

Serieus winterweer nog niet aan zet
Serieus winterweer is nog heel ver weg en het ziet er niet naar uit dat het binnen tien tot veertien dagen stevig vriest in ons land. Minima beneden -10 graden en maxima rond -4: onhaalbare kaart uiteraard!

Tot afgelopen zondag lag de gemiddelde januaritemperatuur nagenoeg vier graden boven normaal. Inmiddels is dat flinke temperatuursurplus wat genivelleerd door de nogal ‘frisse’ afgelopen januaridagen.

Maar het lijkt er toch op dat we wederom afstevenen op een bepaald saai winterhalfjaar hoewel we nog zo’n zes weken te gaan hebben met het officiële winterseizoen. Binnen een week kan er een Siberisch regime op de weerkaarten worden getoond in theorie, maar dat is zo goed als onmogelijk.

Juist in Rusland was het al recordzacht in december en ook in deze lauwe louwmaand zijn de positieve temperatuurafwijkingen maximaal in die contreien. Vanzelfsprekend kan het nooit winters koud worden in ons land als het dat stroomopwaarts niet al is.

Siberische koudegolf januari 1987
In 1987 (toen het nog echt kon winteren in dit land) begon de ijzige koude zich rond deze tijd al op te potten in de regio Moskou en Sint Petersburg met -30 tot -35 graden. Uiteindelijk stroomde een deel van die extreme kou uit naar de Lage Landen en beleefden we ook hier een felle ijzige koudegolf.

Op de zonnige woensdagmiddag 14 januari bleef de temperatuur steken bij -10 tot -13 graden en de snerpende oostnoordoostenwind gaf gevoelstemperaturen tot -36 graden. Het advies: blijf binnen!

Het prachtige zonnige weer van begin deze week heeft alweer plaatsgemaakt voor het vertrouwde sombere plaatje dat we helaas kennen van de afgelopen maanden. Weinig zon dus weer op ’t pleit. Het saaie, grijze en zoutloze weerbeeld houden we tot en met het weekend waarna het wederom wisselvalliger wordt in een wat meer doorstroomde atmosfeer.  

Muurvast circulatiepatroon vooralsnog
Op de onderstaande schets voor half januari is te zien dat de weersystemen muurvast zitten. De bekende hardnekkige hoge druk der Azoren in combinatie met een ovaalvormige diepe depressie net zuid van IJsland. Tussen die twee systemen in staat op grote hoogte een krachtige ‘jetstream’ die via Zuid-Groenland via Ierland en West-Frankrijk pardoes Spanje aandoet.

In een later stadium (rond 20 januari) lijken de lage drukactiviteiten zich opvullend en ook zuidelijker (nabij Nederland) te manoeuvreren. Luchtdrukstijgingen aan de noordkant van die depressie(s), boven Scandinavië met name, zouden de wind dan meer in de koudere oosthoek kunnen doen belanden met eventueel winters weer als gevolg. Deze geschetste evolutie is op dit moment de meest denkbare variant op het huidige weerthema.

Opvallend is het dat het bijzonder zachte temperatuurprofiel met regelmatig 14-15 graden (zoals in 2014) uitblijft vooralsnog. Op de laatste dag van 2017 was het per ongeluk even erg zacht, maar dubbele temperatuurcijfers zitten er voorlopig niet in.

Volgende week is er mogelijk beter en concreter nieuws voor de winterliefhebbers. Normaliter zijn de winterkansen in het tijdpad eind januari tot half februari wat groter in dit land. In de winterprognose (begin december) ventileerde ik reeds dat een koude(re) winterfase met kans op schaatswaardig natuurijs er vrijwel zeker in zou zitten. 

Door Marc E. Putto - Laatste update op 10 jan om 15:56